الف - جوامع الكلم تأليف سيد محمد جزائرى معروف به سيد ميرزا كه استاد شيخ حر عاملى صاحب وسائل الشيعه و مجلسى صاحب بحار است .
ب - كتاب وافى تأليف و تصنيف محمد بن مرتضى معروف به فيض متوفى 1091 ، استاد مجلسى و شاگرد صدر المتالهين .
ج - وسائل الشيعه تأليف محمد بن حسن معروف به شيخ حر عاملى متوفى 1110 .
د - بحار الانوار تأليف محمد باقر مجلسى متوفى 1111 .
اين جوامع نسبت به چهار اول ، جوامع كبارند ، و بحار مجلسى اكبر از همه .
بعد از آن جوامع چند مستدرك نوشته شده است :
الف - مستدرك وافى تأليف نور الدين برادرزاده محقق فيض كه مانند خود وافى چهارده مجلد است .
ب - مستدرك وسائل تأليف حاج ميرزا حسين نورى كه در سه مجلد بزرگ چاپ شده است .
ج - مستدرك بحار الانوار تأليف ميرزا محمد تهرانى در حدود پنجاه مجلد .
د - حدائق العارفين تأليف فضلعلى بن عبد الكريم تبريزى است كه جامع اخبار كافى و من لا يحضر و تهذيب و استبصار و وافى و بحار و وسائل و مستدرك وسائل است و مؤلف را در هر مقام بيانات و فوائدى است رضوان الله تعالى عليهم . در نقل بعضى از جوامع ياد شده نظر به افادات مرحوم سيد محمد مشكوة در مقدمه كتاب ارسطاطاليس حكيم داريم .
در برابر كتب اربعه محمدون اول ، صحاح سته اهل سنت است كه عبارتند از :
1 - صحيح بخارى ( م 265 ه ) 2 - صحيح مسلم نيشابورى ( م 261 ) 3 - سنن ابن ماجه قزوينى ( م 273 ) 4 - سنن ابى داود
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 681
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٦٨١