مىشود مگر ظرف علم كه گنجايش او بيشتر مىگردد .
هر يك از ظرفهاى جسمانى را حد معينى است كه گنجايش آنها را تحديد مىكند مثلا پيمانهها و بركهها و درياچهها و درياها هر يكى را اندازهايست كه بيش از آن اندازه آب را نمىپذيرند ، به خلاف نفس ناطقه انسانى كه هر چه مظروف او كه آب حيات علوم و معارف است در او ريخته شود سعه وجودى و ظرفيت ذاتى و گنجايش او بيشتر و براى فراگرفتن حقايق بيشتر آمادهتر مىشود . پس اين برهان نازل از بطنان عرش تحقيق ناطق است كه نفس ناطقه علاوه بر اينكه موجودى عالى از جسم و جسمانيات و عارى از احكام نشأه طبيعت است كه خلاصه موجودى مجرد است ، بيان مقام فوق تجرد نفس نيز هست كه مجرد از ماهيت هم است و او را حد يقف نيست و گوهرى فوق معقوله است ، زيرا مجرد بودن موجودى از ماده غير از مجرد از ماهيت بودن او و عدم وقوف او در حدى و مقامى است . اين است معنى صحيح گفتار امام عليه السلام كه به اختصار تقرير كردهايم نه آنكه ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغة يكى از ادله تجرد نفس ناطقه را كه حكماى پيشين گفتهاند نقل كرده است و آن را بدون مناسبت و يا به أدنى مناسبت ، بيان منطق امام ( ع ) قرار داده است .
پوشيده نيست كه اين گونه معجزات قولى را بعد از قرآن و پيغمبر از هيچ صحابه و تابعين و بعد از آنان ، به جز از ائمه اثنى عشر ما عليهم السلام نمىتوانى بيابى و تنها همين معجزات قولى در حقانيت امامت آنان كافى است .
صدوق ابن بابويه رحمة الله عليه در من لا يحضره الفقيه آورده است كه امير المؤمنين على عليه السلام در وصيتى كه به فرزندش محمد بن حنفيه كرد فرمود : اعلم ان درجات الجنة على عدد آيات القرآن فاذا كان يوم القيمة يقال لقارى القرآن
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 450
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٥٠