و ياذوكم ، اولى موضوع هندسه و عدد است و دومى موضوع هيأت و موسيقى .
شيخ رئيس نيز اين شيوه پسنديده را در تأليفات خود به كار برده است ، بعنوان نمونه در اوائل منطق اشارات ( ص 11 چاپ سنگى ) در بيان اكتساب مجهول از معلوم گويد ( نقل بترجمه ) : گاهى شىء از طريق تصور به آن مجهول است پس معناى آن تصور نميشود تا اينكه شناخته گردد مثل ذوالاسمين و منفصل ، و گاهى از جهت تصديق به آن مجهول است تا اينكه آموخته گردد ، مثل اينكه قطر قوى بر دو ضلع قائمهاى است كه وتر آن است .
ذوالاسمين يكى از اشكال هندسى است و آن شكل سى و سوم مقاله دهم اصول اقليدس است ، خط مركب از دو خط متبائن در طول و منطق در قوه اصم است و آن را ذوالاسمين نامند ( نقل به ترجمه ) و ذوالاسمين شش قسم است ، در صدر دوم مقاله مذكور اصول تعريف شد و پس از آن طريق تحصيل هر يك به برهان هندسى بيان گرديد .
و همچنين منفصل نيز يكى از اشكال هندسى است و آن شكل هفتادم همان مقاله فوق است ، هرگاه يكى از دو خط متبائن در طول و منطق در قوه از ديگرى جدا گردد باقى اصم است و آن را منفصل نامند . و منفصل نيز شش قسم است ، در صدر سوم مقاله نامبرده تعريف شد و بعد از آن راه بدست آوردن يك يك عنوان شد .
آنكه شيخ فرمود . « قطر ، قوى بر دو ضلع قائمهاى است كه وتر آن است » اين مطلب همان شكل عروس است كه مربع وتر قائمه مساوى مجموع مربع دو ضلع قائمه است ، و از همين بيان قوى باصطلاح هندسى در كتب قدما به خوبى دانسته مىشود كه گفت وتر زاويه قائمه مثلث قوى بر آن دو ضلع ديگر مثلث
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 369
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٦٩