ايران به ويژه در خراسان هر قران به بيست شاهى و هر شاهى به دو پول - يعنى به دو تا نيم شاهى - و هر پول به دو جندك ، و هر جندك به دو غاز تقسيم مىشده است .
از خرد ساليم در خاطر دارم كه در شهر ما آمل سه تا نيم شاهى را پانزده غاز مىگفتند ، كه هر نيم شاهى پنج غاز بود ، و بيست تا نيم شاهى كه ده تا يك شاهى مىشد ، معادل يك قران بود و هر ده قران يك تومان مىشد .
كلمهء 598
إنّ الولد أنما يتكوّن بحسب ما غلب الوالدين من الصفات و الهيئات النفسانيّة و الأعراض الجسمانيّة . ( شرح القيصرى على الفصّ العيسوى من فصوص الحكم ، ج 2 ، ص 219 ، به تصحيح الراقم و تعليقاته عليه ) . مرد و زن دو قضيه صغرى و كبرايند و نتيجه آن دو فرزند است ؛ همان گونه كه درباره صغرى و كبرى و نتيجه قياس گفته آمد :
مقدّم چون پدر تالى چو مادر * نتيجه هست فرزند اى برادر
چون نتيجه تابع اخسّ مقدّمتين است ؛ زيرا كه فرع بر آن دوست ، خلق و خلق پدر و مادر را در روى و خوى فرزند دخلى بسزاست ؛ بلكه نيّات و احوال پدر و مادر در نطفه اثر مىگذارد ، و فراتر اين كه اوقات و هيئات حال انعقاد نطفه را نيز در احوال نطفه و سرنوشت آن تأثيرى شگفت است .
منطق وحى قرآن كريم است كه
نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ
، و ديگر اين كه :
أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ * أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ
. نطفه بذر است و رحم زن بسان مزرعه است و صفات مزرعه را در پروراندن بذر تأثيرى چشمگير است ؛ چنان كه حاصل يك نوع بذر را در كشتزارهاى گوناگون تفاوت در رنگ و رو و طعم و بو و درشتى و خردى و مزه و بىمزگى و زبرى و نرمى و ديگر خواصّ آن نوع است .
كتاب ما به نام شرح فصّ حكمة عصمتيّة في كلمة فاطمتيه را ، و به خصوص مطالب فصل اول آن را در موضوع اين كلمه عليا اهميّت بسزاست .