آوردهايم . و برخى از آن وجوه را از جندى اولين شارح فصوص الحكم شيخ اكبر عارف طائى ، و از عزّالدين مقدسى ، و از تعليقه متأله سبزوارى بر فصل دوم باب ششم نفس اسفار ، و از بياض تاج الدين احمد وزير در نكته پانزدهم هزار و يك نكته نقل كردهايم . و در نكات 105 و 128 و 541 آن نيز به مناسبت وجوهى گفته آمد . و بايد توجه داشته باشى كه آنچه در شناختن و شناسايى كتاب عظيم وجود و شئون آن مىگويى همه را در خودت مىيابى ، و از مبدء گرفته تا معاد حتى از اسماء مستأثره ، از خودت خبر مىدهى .
در اينجا نيز به مناسبت بحث ، برخى از معانى آن را ذكر مىكنيم كه موجب مزيد استبصار است . نخست گوئيم كه قرائت صحيفه نفس ناطقه را چون مصحف كريم مراتب است : « اقرأ وارق » ؛ زيرا « لها أيضا بطن و لبطنها بطن إلى سبعة أبطن ، بل إلى سبعين بطنا » فتدبّر .
شيخ أجل ابو على در رساله يادشده هدية الرئيس إلى الأمير نوح الساماني گويد :
و قرأت في كتب الأوائل أنهم كلّفوا الخوض في معرفة النفس لوحى هبط عليهم ببعض الهياكل يقول : « يا انسان اعرف نفسك تعرف ربك » .
ترجمه : در كتب پيشينيان خواندهام كه آنان مكلّف بودند در معرفت نفس فروروند ، اين تكليف به سبب وحيى بود كه در بعضى از معبدها بر ايشان فرود آمد كه اى انسان خود را بشناس تا پروردگارت را بشناسى .
راغب اصفهانى متوفى در رأس مأه خامسه در رساله تفصيل النشأتين و تحصيل السعادتين گويد :
قد روي أنّه ما أنزل اللّه من كتاب إلّا و فيه : « اعرف نفسك يا انسان تعرف ربّك » ، و هذا معنى قوله تعالى :
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
« 1 »
ترجمه : در روايت آمده است كه هيچ كتاب آسمانى نازل نشده است مگر اين كه در
هامش
( 1 ) - فصّلت ، آيهء 54 .