مثالش به مثال منفصل عالم كبير ، و از عقلش به مفارقات و عقول عالم كبير ، و از حصّه وجوديش كه سرّ او و جدول مرتبط به بحر بيكران وجود صمدى است به ملكوت عالم ارتباط مىيابد .
سرّ تو جدول درياى وجود صمديست * دفتر غيب و شهود كلمات احديست
عقل كل والد و ام نفس كل و زين اب و ام * آدم بو العجب فرشى عرشى ولديست
نفس را فوق تجرّد بود از امر إله * واحد است ارچه نه آن واحد كمّ عدديست
بنگر كه صادق آل محمّد ( صلوات الله عليهم ) چه مىفرمايد :
إنّ الله ( عزّ و جلّ ) خلق ملكه على مثال ملكوته ، و أسّس ملكوته على مثال جبروته ليستدلّ بملكه على ملكوته ، و بملكوته على جبروته .
مقصود اين كه آن حكيم ربّانى انباذقلس فرموده است :
كس بخواهد اشياء را از جواهر نخستين يعنى از عقول مفارق كه مبادى آنهايند بشناسد دشوار است . و بخواهد از عالم دانى عالم به عالم اعلى شود دشوار است چه اين كه مىخواهد از جوهر كثيف ظلمانى عالم دانى به معرفت جوهرى كه در غايت لطافت است انتقال يابد . و كسى كه اشياء را - چه جوهر مفارق ، و چه جوهر مقارن - از متوسط يعنى از نفس انسانى طلب كند و متوسط را به كنه معرفت شناخته باشد ، علم طرفين را يعنى مفارق و مقارن را ادراك كرده است ، و طلب برايش آسان شود .
سرّ اين سخن بسيار گرانقدر و و الا اين است كه انسان در ذات و صفات و افعالش مظهر أتم آفريدگار خود است . فافهم .
اشارتى شده است كه حديث يادشده موضوع بحث هم از رسول الله ( صلّى الله عليه و آله و سلّم ) روايت شده است ، و هم از امام امير المؤمنين على ( عليه السلام ) .
مآخذ و مصادر نقل بسيار است . ابن ابى جمهور احسائى ( ابو جعفر محمد بن