در حق نفس خود بد كردى كه شعر فضيلت تو را بر باد داده است ، پس در ميان جماعتى خواهى بود كه براى تو بجز شعر فضيلتى نبينند پس تو را به شاعر بنامند . . . .
غرض اين كه جناب متأله سبزوارى فقيهى بلند مرتبه بوده است ، در مشهد و سبزوار فقه هم تدريس مىكرد . علاوه اين كه انسان آنچنان متبحّر در حكمت متعاليه و صاحب آن همه صحف كريمه عقليه بر فهم حقايق آيات و دقايق روايات و منطق مؤلّفات فقهى هم توانا است و لاعكس .
در فقه نيز منظومهاى به نام نبراس از آن جناب به طبع رسيده است كه مانند لئالى منتظمه در منطق ، و غرر الفرائد در حكمت متعاليه علمى و عملى ، ناظم و شارح و محشى خود آن بزرگوار است .
در نبراس مانند قسم دوم اسرار الحكم كه در حكمت عملى است ، بيان اسرار احكام و عبادات فرموده است چنان كه كتب و رسائل بسيارى از قبيل اسرار الصلاة شيخ رئيس ابو على سينا ، و نيز اسرار الصلاة شهيد ثانى زين الدين بن على عاملى ، در اين موضوع نوشته شده است .
يكى از مباحث گرانقدرى كه در مصباح الانس ابن فنارى - كه از كتب مبسوط عرفانى درسى دوره سوم است - عنوان شده است اين كه تشريعيات از متن و بطن تكوينيات - كه به انسان مكلّف انتساب مىبايند - برخاستهاند . مثلا شرع انور از خوردن غوره انگور و آبغوره و خود انگور و كشمش آن و شيره آن و سركه آن منع نفرموده است ، اما آب انگور به صورت خمر درآمده را رجس و نجس خوانده است و شرب آن را تحريم فرموده است . و فرموده است آن طائرى كه صفّ او بيش از دفّ اوست حرام گوشت است ؛ و تخم حيوانى كه مخروطى نيست از حرام گوشت است ؛ و آبى كه - مثلا در ظروف خانگى - در آفتاب گرم شده است استعمال نكنيد كه مولّد برص است ؛ همان گونه كه فرموده است هر حيوانى كه گوشش مرتفع است - يعنى برآمده است كه به تعبير فارسى ما گوشش لاله دارد - بچه مىآورد ، و هر حيوانى كه گوشش منخفض است بيضه مىنهد يعنى تخم
هزار و يك كلمه (فارسى) — صفحة 186
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٨٦