اول كسى كه شاخص صفيحى را براى تعيين ظهر حقيقى به كار بسته است ، حضرت خاتم انبياء محمد مصطفى ( صلى الله عليه و آله و سلّم ) بوده است .
يعنى يكى از معجزات فعلى ديگر پيغمبر اكرم اين بود كه به دستور آن جناب ، ديوار سمت غرب مسجد مدينه درست بر خط نصف النهار كه در سطح دائره نصف النهار است بنا نهاده شده است ؛ و به مردم تفهيم كرد تا اول ظهر حقيقى را به زوال و انعدام ظل جانب غربى آن ، و برگشتن سايه به طرف مشرق آن بدانند ، و چون سايه شرقى ديوار را ملاحظه كردند نماز ظهر به جاى آورند .
و باز در اين مطلب سؤال مىشود كه جناب رسول الله خط نصف النهار را بر سطح مستوى زمين چگونه تحصيل كرده است تا به دستورش ديوار طرف غرب مسجد بر امتداد آن در سطح دائره نصف النهار بنا نهاده شده است ؟
آرى آنچه را كه در فصل اول در پيرامون تحصيل سمت قبله مدينه گفتهايم در اين مطلب نيز صادق است . يعنى اگر به وسيله آلات رصدى و قواعد رياضى خط نصف النهار را تحصيل كرده بود ، هر آينه نقل مىكردند و برملا و آشكار مىشد ، و حال آن كه كسى بدان تفوّه نكرده است ؛ و حقيقت امر اين است كه اين مطلب نيز معجزه فعلى است ، و جز به نور وحى صورت نگرفته است .
جناب استادم ابو الفضائل علّامه حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى ( روحى فداه ) مىفرمود :
امروز هم در رصدخانههاى فرنگستان مانند گرينويج و پاريس ، ديوارى به آن طرز مىسازند ، و گويند بهترين وسيله تعيين ظهر حقيقى آن است ؛ پس تعيين ظهر در مسجد پيغمبر ( ص ) بهترين طريقه بود كه امروز علماى اروپا به كار مىبرند .
براى تسهيل در عمل به شاخص صفيحى ، و تعيين اوقات يادشده بر سطح دائره هندى ، يا رخامه ( كه آن را در درس 95 دروس هيئت و ديگر رشتههاى رياضى ، ج 2 ، ص 662 بيان كردهايم ) ، صفحه فلزى و يا تخته چوبى صاف و
هزار و يك كلمه (فارسى) — صفحة 114
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١١٤