مقدونى بود ظاهر گشت و شروع در تشريح حيوانات و فحص از طبايع و خصوصيات او نمود . و نيز ثابت نمود كه توليد اصوات بواسطه تموّج هوا است . و ثقل هوا را او معيّن كرد .
در سال 150 بعد از ميلاد جالينوس ظاهر شد و دائره طب را وسعت داده است ، و كتبى چند در طب تصنيف كرد . و در همين زمان نيز « روفس » و بعضى ديگر ظاهر شدند و دائره طب را وسعت دادند .
در زمان قياصر روم تا زمان ملوك بنى عباس اطبّاى بزرگ ظاهر شدند ، چنانچه در مائه پنجم بعد از ميلاد « ثيودورس برسيان » چهار مجلد كتاب به زبان يونانى در طب تصنيف نمود : جلد اول در ادويه مسهله عامه ، جلد دوم در معرفت امراض ، جلد سوم در امراض مخصوصه به زنها ، جلد چهارم در مجرّبات طبيعيه ، و اين مجلدات را به زبان لاتينى ترجمه كردهاند .
و تقريبا پنجاه سال بعد از اين دانشمند « ابسيوس » نيز كتابى تاليف نمود و از « جالينوس » در اين كتاب پيروى كرد .
و از قدماى اطبّا بعد از بقراط و جالينوس « اسكندوترالى » است كه صاحب دو تاليف مشهور يكى در ادويه ، و ديگر رسالهاى متعلق به دود احشاء است . در اين كتاب جز تجربه و اختبار بر چيز ديگرى استدلال نكرده است .
و در مائه هفتم بعد از ميلاد « بولس » نام ، همه انواع مسائل طبيّه را تلخيص كرده و جمع نمود ، و آن كتاب بخصوص جزء هفتمش كه در تشريح است مقبول عامه اطباء گرديد . و از متقدمين اول كسى كه در فن ولادت گفتگو كرده اين دانشمند است .
در زمان ملوك بنى اميه و بنى عباس بعضى از اطباى يهود و نصارا از قبيل جويه يهودى و بختيشوع نصرانى را استخدام كردند و ترويج اين فن شريف را مىنمودند . هارون رشيد و پسرش مأمون را در طلب علوم فلسفيه و طبّيه رغبتى تمام بود ، و مأمون را بيشتر چنان كه از اطراف و اكناف عالم حكم به جمعآورى علماء و اصحاب معارف را مىكرد و آنها را بسيار گرامى مىداشت و كمال جدّ و
هزار و يك كلمه (فارسى) — صفحة 486
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٨٦