تجارب بود . اول گروهى كه شروع در اين علم نمودند اهالى شهر بابل بودند ، و آن نخست شهرى است كه در روى زمين پس از طوفان نوح بر پا شده است . دأب آنان بر اين بود كه بيمارها را در گذرگاههاى مشهور شهر مىآوردند و نگاه مىداشتند تا در مداواى آنها از عابرين - كه يا خودشان به آن درد مبتلى شدهاند و تجربهاى حاصل كردهاند و شفا يافتهاند ، و يا از ديگرى كه مبتلى شده بود و آگاهى حاصل نموده بودند - كسب استفاده كنند . و آنچه را كه در اين راه تحصيل مىنمودند ، به خصوص اسامى دواهاى حتمى الأثر و طريق استعمال آنها را بر الواح مىنوشتند و ضبط مىكردند ؛ و بسيارى از مردم ديگر مانند مصريها به بابليها اقتداء مىكردند .
در سال 1564 قبل از ميلاد اخراج دم از عروق بواسطه فصد معمول گشت ، و در سال 1504 استعمال مقيّيى ، و در سال 1494 استعمال ضمادات متداول شد .
و در ميان عبريها و بنى اسرائيل حضرت سليمان - عليه السلام - كه بعد از پدرش حضرت داود نبىّ - عليه السلام - در سال 1014 قبل از ميلاد بر تحت نبوّت جلوس كرد ، اول كسى است كه در خواص نباتات و حيوانات سخن رانده است .
و گروه آسينه در 200 سال قبل از ميلاد مشغول به تعليم و تعلّم علم طب بودند و از قوه مولّده نباتات و جمادات گفتگو مىكردند .
در يونان بنى اقليموس كه قبل از بقراط بودند خلفا عن سلف مشغول به تداوى أمراض بودند . اين طايفه علم را از شخصى موسوم به اسكولاپ پسر آپولون اخذ كرده بودند ، و اسكولاپ از شخص ديگرى مسمّى به شيرون قنطورى آموخته بود .
تا آن كه در 460 سال قبل از ميلاد بقراط در يونان ظاهر گشت و كتبى چند در اين صناعت نوشت . و چون اين دانشمند بزرگوار نخست كسى است كه تجربياتى را كه در دست مردم بود ضبط نموده و مدوّن كرد و بعضى قواعد اساسى در نظر به احوال مرضى و تجربيات اختراع نمود و بيمارستانهاى چند مرتّب ساخت لهذا اختراع طب را به او نسبت مىدهند و او را أب الأطباء و امام الأطبّاء مىنامند .
و در سال 384 قبل از ميلاد ، فيلسوف بزرگ ارسطاطاليس كه معلّم اسكندر
هزار و يك كلمه (فارسى) — صفحة 485
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٨٥