گوش مىخواهد از وصف آنجا بشنود .
ص 570 س 10 : « دعائمه أعزّ و أطول » مصرع دوم بيتى است از فرزدق در هجو جرير ، و اول آن اين است : « ان الذى سمك السماء بنى لنا » .
دعامة بكسر دال : ستون خانه ، دعائم جمع . يعنى همانا آن كسى كه آسمان را برافراشت براى ما خانهاى بنا كرد كه ستونهايش استوارتر و بلندتراند .
ص 571 س 1 : حبّ الوطن من الايمان » روايت است « 1 » . يعنى دوستى وطن از ايمان است .
ص 571 س 3 : « و كيف ارحل . . . » بيتى است از على بن نصر بغدادى كه در محاسن بغداد گفته است و ما آن را از رحله ابن بطوطه « 2 » نقل كردهايم . هواء ممدود يعنى آخشيگ هوا كه در مقابل خاك و آب و آتش است . هوى مقصور يعنى خواست و آرزو و عشق در چيزى . طيب بكسر طاء يعنى بهترين از چيزى .
يعنى چگونه از آنجا امروز كوچ كنم ؟ كه هم هواى ممدودش بهترين هواء است ، و هم هواى مقصورش بهترين هوى ( هم هواى خوب دارد و هم خواست و آرزو خوب برآورده مىشود ) .
ص 571 س 13 :
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ . . .
« 3 » . يعنى اگر از ايشان بپرسى كه چه كسى آسمانها و زمين را آفريد ؟ هر آينه گويند خداى عزيز و عليم آنها را آفريد .
ص 571 س 15 :
لَيْسَ لِلْإِنْسانِ . . .
« 4 » . يعنى براى انسان نيست جز آنچه كه كوشش كرده است .
ص 571 س 17 : « و انما العزّ . . . » قائل آن جميل صدقى زهاوى است « 5 » .
ابيض : شمشير . غرب بفتح اول و سكون ثانى : تيزى تيغ و تيزى هر چيزى مانند تيرى زبان و تيزى رفتار اسب . شطبة بالضم : خط پشت شمشير ، شطبة
هامش
( 1 ) - « سفينة البحار » مادهء « وطن » .
( 2 ) - « رحله ابن بطوطه » ، ج 1 ، ص 165 ، چاپ مصر ، 1322 .
( 3 ) - سورهء زخرف ( 43 ) : 10 .
( 4 ) - سورهء نجم ( 53 ) : 4 .
( 5 ) - « درس اللغة و الأدب » ص 82 .