يعنى هوشمند دور انديشى كه درباره تو چنان گمان برد كه گويا ديده و شنيده است .
ص 561 س 8 :
ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ
« 1 » آن بخشش خداوند است به هر كس كه بخواهد آن را مىدهد .
ص 561 س 12 : « فأعط و لا تبخل . . . » مصراع اول بيتى است از ابياتى كه در شرح حماسه مرزوقى « 2 » آورده شده است ، و تمام آن بدين صورت است :
فأعط و لا تبخل لمن جاء طالبا * فعندي لها خطم و قد زاحت العلل
معنى مصراع نخست اين كه : مر كسى را كه آمد و چيزى خواست ببخش و بخل مكن .
در مصراع دوم : ضمير لها راجع به شتران است . و خطم بضم اول جمع خطام به معنى مهار است . و زاحت بمعنى زالت است . و علل جمع علّه بكسر است يعنى آنچه بدان بهانه كنند . و بيان آن مبتنى بر نقل داستانى است كه در شرح خطيب تبريزى « 3 » و شرح مرزوقى بر حماسه آمده است .
ص 561 س 14 : « فلان اروغ . . . » فلانى حيلهگرتر از روباه است . . ابو الحصين كنيت روباه است .
ص 562 س 1 : يعطيك من . . . » بيتى است از قصيده زينبيّه كه در كتاب إعلام الناس بما وقع للبرامكة مع بني العبّاس « 4 » نقل شده است . و در ديوان منتسب به مولانا امام امير المؤمنين على - عليه السلام - بدين صورت آمده است :
يعطيك ما فوق المنى بلسانه * و يروغ عنك كما يروغ الثعلب
يعنى از جانب زبان به تو شيرينى مىبخشد ، و چون روباه با تو حيلهگرى مىكند .
هامش
( 1 ) - سورهء جمعه ( 62 ) : 5 .
( 2 ) - « شرح حماسه » از مرزوقى ، ج 4 ، ص 1582 ضمن حماسه 684 ، مصر ، چاپ اوّل .
( 3 ) - « شرح حماسه » از خطيب تبريزى ، ج 4 ، ص 67 ، چاپ بولاق .
( 4 ) - « اعلام الناس » ص 187 ، مصر ، چاپ اول .