شيخ بالبديهة و بدون تأمل گفت : بلى همين جمله ماده تاريخ رواج مذهب ما است . ما عرب هستيم و اين جمله هم عربى است « مذهبنا حق » يعنى مذهب ما حق است و لفظ « نا » در زبان عرب ضمير جمع متكلم و به معنى « ما » است .
كلمهء 176
شيخ رئيس در فصل چهارم مقاله هشتم الهيات شفاء ، در نفى ماهيت از واجب تعالى اقامه برهان كرده است و بحث فرموده است . و همين مطلب را صاحب اسفار در دو جاى آن يكى در فصل منهج اول مرحله اولى در علم أعلى ، و ديگر در فصل پنجم موقف اول الهيات و در هر دو جا عنوان آن اين است : « فصل في أن واجب الوجود إنّيته ماهيّته » . و حكيم سبزوارى در همين امر در غرر الفرائد فرموده است :
و الحق ماهيّته إنّيته * إذ مقتضى العروض معلوليته
و به همين وزان حكيم كمپانى در تحفة الحكيم فرموده است :
ليس لذات الحق حدّ ماهويّ * بل ذاته نفس وجوده القويّ
و العرضي دائما معلّل * فيلزم الدور أو النسلسل « 1 »
و همچنين عالم جليل سيد هبة الدين شهرستانى در فيض البارى أو تهذيب منظومة السبزواري گويد :
و الحق ماهيته إنّيته * إذ مقتضى العروض معلوليّته
و موجب العروض إن محّض لا * منع و إلا دار أو تسلسلا « 2 »
نگارنده در درر القلائد على غرر الفرائد گفته است :
و الصواب أن يسلك مسلك الوجود الصمديّ فانه البرهان الحق في ذلك لأن الوجود الصمدي هو الذي لا جوف له كما هو المروي عن أئمتنا المعصومين - عليهم السلام - فالحق سبحانه لا يشمل بحدّ و لا يحسب بعدّ من غير حاجة إلى
هامش
( 1 ) - « تحفة الحكيم » ص 3 ، چاپ اوّل .
( 2 ) - « فيض البارى أو تهذيب منظومة السبزوارى » ص 3 ، چاپ اوّل .