مباهات است يكى از آثار نفيس قلمى و أمّ الكتاب مؤلفات او است .
تفسير قرآن با قرآن
امام الكلّ فى الكلّ امير المؤمنين على - عليه السلام - در وصف قرآن فرمود :
كتاب اللّه ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض « 1 » بلكه خود قرآن كريم در وصف خود ميفرمايد :
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ
« 2 » ،
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ
« 3 » ،
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ
« 4 » .
بيان مثانى و تفسير قرآن به قرآن
معنى مثانى همانست كه امير - عليه السلام - فرمود : كتاب اللّه ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض ، چه مثانى جمع مثنيّه اسم مفعول از ثنى بمعنى عطف ولوى يعنى پيچيدن و برگشتن است . مثلا رودخانه كه در بعضى از جاهاى مسيرش پيچ مىخورد و دور مىزند و بر ميگردد ، آن جاها مثانى او است كه بسبب اين انعطاف قسمت قبل از پيچ رودخانه و قسمت بعد از پيچ آن ناظر يكديگرند ، آيات قرآنى هم با هم اينچنيناند كه ناظر يكديگرند يعنى بيان و زبان يكديگرند . در منتهى الارب گويد : ثنى بالكسر : گشت وادى و گشت كوه .
اين خلاصه مضمونى از تحقيق رشيق جناب استاد روحى فداه در تفسير كبير الميزان در بيان مثانى است . به همين مبنى متين ، قرآن كريم را به زبان قرآن كريم تفسير فرموده است و در آغاز تفسير به اين نكته عليا اشارتى فرمود كه خلاصه مفادش اين است : حاشا كه قرآن نور و تبيان كلّ شىء باشد و تبيان نفس خود نباشد .
هامش
( 1 ) - « نهج البلاغه » ، خطبه 131 .
( 2 ) - سورهء نحل ( 16 ) : 90 .
( 3 ) - سورهء زمر ( 39 ) : 26 .
( 4 ) - سورهء حجر ( 15 ) : 88 .