اين تفسير شهر حكمت و مدينه فاضلهايست كه در آن از بهترين و بلندترين مباحث انسانى و شعب دينى از عقلى و نقلى و عرفانى و فلسفى و حكمت متعاليه و اخلاقى و اجتماعى و اقتصادى و غيرها بحث شده است . مپندارى كه اين سخنم با نصّ خود آن جناب در ديباچه تفسير تناقض دارد كه فرمود :
قد اجتنبنا فيها عن أن نركن الى حجة نظريّة فلسفية أو إلى فرضيّة علمية ، او إلى مكاشفة عرفانية .
كه هر دو به حق سخن گفتيم چنان كه باز خود معظم له در آخر ديباچه فرمود :
ثم وضعنا ابحاثا مختلفة فلسفية و علمية و تاريخيّة و اجتماعية و اخلاقيّة الخ ، فتبصّر .
از زبان مبارك خود استاد
در صبح روز سهشنبه بيست و پنجم شعبان المعظم 1387 ه ق - 7 آذر 1346 ه ش در محضر مبارك جناب استاد علامه طباطبايى مدّظله العالى تشرف حاصل كردم ، سخن از زمان تحصيل و كارهاى علمى معظّم له بميان آمد فرمودند :
من انتظار آمدن بهار و تابستان را مىبردم چه در آن دو فصل چون شبها كوتاه بود شب را به مطالعه و نوشتن به روز ميآوردم و در روز مىخوابيدم .
سپس درباره تفسيرش فرمودند :
من اوّل در روايات بحار بسيار فحص و تتّبع كردم كه از اين راه كارى كرده باشيم و درباره روايات ، تأليفى در موضوعى خاص داشته باشيم ، بعد در تلفيق آيات و روايات زحمت بسيار كشيديم تا اينكه به فكر افتاديم بر قرآن تفسيرى نويسيم ولى چنين مىپنداشتم كه چون قرآن بحر بىپايان است اگر به همه آن بپردازيم مبادا توفيق نيابيم لذا آنچه از قرآن در اسماء و صفات الهى و آيات معاد و از اين گونه امور بود جدا كرديم كه هفت رساله مستقل در هفت موضوع تأليف كردم ، تا اينكه به تفسير قرآن اشتغال ورزيديم كه اكنون چهارده جلد آن طبع و منتشر شده است .
اين سخن استاد در آن روز بود و امروز به حمد اللّه تعالى توفيق يافت كه تفسير الميزان را در بيست مجلّد در مدّت بيست سال به اتمام رسانيد و در آخر تفسير تاريخ اتمام را مرقوم فرمود به اين عبارت :