مرد پاشيده شده است و تمام گشته است ، تا به خيال و پندار خود مانند ديگر جانوران بىتكليف و آسوده زيست كند .
بند چهارم دفتر دل در حبّ بقاء است ، و لسان چند بيت آن بدين گونه است :
دل هر ذرّهاى حبّ بقاء است * مر او را نفرت از حرف فناء است
بقا را گرنه اصلى پايدار است * چرا دهرى گريزان از بوار است
چرا از ترس ضعف و بيم مردن * همى جوع البقر دارد به خوردن
به پندارش اگر هستى به باد است * چرا حبّ بقايش در نهاد است
اگر حبّ بقايش ناپسند است * چرا از فكر مرگش در گزند است
ح - « و هي الطريق المستقيم الى كل خير » . خط مستقيم كوتاهترين مسافت ميان دو نقطه است كه راه راست ميان مبدأ و منتهى است .
بدان اى عزيز كه قرآن كريم صورت كتبيه انسان كامل است ، و قرآن به راستترين و درستترين راه هدايت كننده است . قوله سبحانه :
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ
« 1 » ، يعنى قرآن كريم عين صراط مستقيم است . قوله سبحانه :
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ
« 2 » . هر كس كه حقيقت قرآن را در خود پياده كرده است راه مستقيم بسوى هر خير را پيموده است . و هر كس به هر اندازه كه واجد آن است به همان اندازه قرآن و انسان است ، و به انسان كامل تقرب جسته است .
رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلم - فرمود : إنّ هذا القرآن مأدبة اللّه فتعلموا مأدبته ما استطعتم ، و إن اصفر البيوت لبيت - لجوف ، خ ل - اصفر من كتاب اللّه اين حديث شريف را علم الهدى سيد مرتضى در أماليش معروف به غرر و درر روايت كرده است . مأدبه فرهنگستان و ادبستان است . ادب نگاهداشت حد هر چيز است . و تقويم راست و درست ايستاندن است يعنى قرآن براى ادب و تقويم انسان است . از اين ادب و دستور الهى ادب فرا بگيريد و حدّ انسانى خودتان را حفظ كنيد و نگاه بداريد ، و
هامش
( 1 ) - سورهء اسراء ( 17 ) : 10 .
( 2 ) - سورهء انعام ( 6 ) : 156 .