مرصوص وحدت شخصيه حقيقت ذات مظاهر است به معنى سعه و ضيق مجالى و مظاهر است يعنى در حقيقت تشكيك راجع است در ظهورات نه در حقيقت وجود .
اين عصاره مطلب در تشكيك است كه تقديم داشتيم .
توضيحا گوييم وجود اصيل در نزد متاخرين از طائفه مشاء چنان كه از ظاهر تعبيرات كتب اهل فن مستفاد است حقائق متبائنه مشككه است . حقائق متبائنه و در عينحال تشكيك به بيانى است كه خواجه طوسى در شرح فصل هفدهم نمط چهارم اشارات افاده فرموده است و اجمال آن به فرموده متالهء سبزوارى اينكه الوجود عند المشائين حقائق متبائنة به تمام ذواتها البسيطة لا بالفصول ليلزم التركيب و يكون الوجود المطلق جنسا ، و لا بالمصنفات و المشخصات ليكون نوعا بل المطلق عرضى لها بمعنى انه خارج محمول لا انه عرضى بمعنى المحمول بالضميمة .
پارسىگو گرچه تازى خوشتر است ، به ممشاى متاخرين از مشاء ، حقيقت هرچيز آن وجود خاص او است كه حقيقت به اين معنى مساوى وجود است ، و وجودى كه قسط اول تعالى است اكمل وجود است و موجودات حقائق متباينهاند و وجود اصل در تحقق است و ماهيت اعتبارى است ، و اين حقايق متخالفه ملزوم و معروض وجود عام مطلقاند كه وجود مطلق
يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 452
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٤٥٢