و ندانستهاند و در تجزيه و تحليل طبيعت رنج فراوان مىبرند ولى آه اگر از پس امروز بود فردائى .
دليل هفتادم : از ادله تجرّد نفس ناطقه انسانى ، بلكه فوق تجرّد آن اين كه حقائق كلّيه بسيطه در نزد عقل اعرف از كثرتاند ، و اين امر از وحدت سعى و تجرّد نفس ناطقه است ؛ و لا يخفى عليك كه از اين دقيقه فوق تجرد بودن نفس ناطقه - أعنى مقام لا يقفى آن - نيز استفاده مىشود .
جناب شيخ رئيس در فصل سوم مقاله سوم الهيات شفاء « 1 » فرموده است : يشبه أن تكون الكثرة أعرف عند تخيّلنا ، و الوحدة أعرف عند عقولنا . . . » .
و نيز جناب صدر المتألهين مولى صدراء ، در اوّل فصل نخستين مرحله پنجم اسفار « 2 » فرموده است : « انّ الكثرة أعرف عند الخيال و الوحدة عند العقل . . . » .
و نيز جناب متأله سبزوارى در اوّل فريده ششم مقصد اول حكمت منظومه « 3 » فرموده است :
و سرّ أعرفيّة الأعمّ * سنخيّة لذاتك الأتمّ
غرض اين است كه نفس ناطقه انسانى مسانخ با حقائق نورى كلّى به معنى سعىّ است ، كه هرچه معلوم سعهء وجودى آن بيشتر باشد در نزد نفس ناطقه انسانى أعرف است ، فتبصّر ثمّ اقرأ وارقه .
دليل هفتاد و يكم : در اين كه نفس ناطقه را مقام فوق تجرّد است :
اين دليل قويم را به تفصيل در رساله « الصحيفة الزبرجدية في كلمات سجّادية » كه
هامش
( 1 ) . ص 113 بتصحيح و تحقيق و تعليق نگارنده .
( 2 ) . ج 2 ، ص 116 بتحقيق و تصحيح و تعليق نگارنده .
( 3 ) . ج 2 ، ص 84 بتصحيح و تحقيق و تعليق نگارنده .