در سنه هزار و ششصد و شصت مسيحى مطابق هزار و هفتاد و يك هجرى در لندن معين كرده اند كه مغناطيس درست بر نقطه شمال مى ايستاد ، و از آن تاريخ تا اين زمان كه قريب به دويست سال است مغناطيس درجه به درجه به جانب مغرب ميل كرده است كه اكنون در لندن تقريبا بيست و چهار درجه ( 24 ) به جانب مغرب انحراف دارد . و اين اختلاف امر غريبى است كه تاكنون سبب او معلوم افكار حكماء و منجمين فرنگستان نشده است ، ولى هميشه درين خيالند كه به رأى رزين و عقل متين حل آن مشكل را كرده دامن مقصود را به كف آرند » .
( جام جم ط 1 ص 35 و 36 )
بيان :
« آن كه گفته است : در آن كاغذ سى و دو نقطه قطب نما كشيده شده است » عدد سى و دو بدين سبب است كه به 12 درجه ، 12 درجه ، قسمت شده است كه سى تا 12 درجه 360 درجه است ، و تقسيم محيط دائره به سى تا 12 درجه ناچار مستلزم سى و دو نقطه خواهد بود ، فتبصر . و به اقسام گوناگون ديگر نيز مدرج كرده اند .
در ماده « قطب نما » از لغت نامه دهخدا در تاريخچه قطب نما آمده است كه :
« بطوريكه كريمرز استاد زبان فارسى و تركى دانشگاه ليدن در مقاله اى بنام جغرافيا و بازرگانى در سلسله مقالاتى بنام ميراث اسلام زير نظر سر تماس ارنولد نوشته است مى گويد :
هنگامى كه واسكودو گاما پس از سياحت بدور آبهاى آفريقا در سال 1498 بسواحل شرقى آفريقا رسيد در آنجا ملاح عربى راه هند را به او نشان داد .
طبق آثار و منابع پرتقالى اين عرب صاحب يك نقشه دريائى بسيار خوب و آلات دريائى قابل ملاحظه اى بوده است . اين ملاح احمد بن مجيد نام داشت .
و بنا بگفته مستربرتن چنين به نظر مى رسد كه افتخار ساختن قطب نما نيز نصيب ابن مجيد گشته . گرچه به عقيده مستر برتن مخترع قطب نما ابن مجيد بوده است ، ولى خود ابن مجيد در يكى از آثار خود مخترع قطب نما را حضرت داود ( داود پادشاه ) مى شمارد .