يك بار در منقلب شمالى ( رأس سرطان ) در جهت معموره ارض به سمت رأس مى رسد ، و ظل معدوم مى گردد ، و آن اطول ايام سنه است ، و مدينه رسول صلى الله عليه و آله نزديكترين بلاد بدان است ، پس اگر براى اين قسم بمدينه رسول مثال زده شود نيكو است زيرا كه عرض مدينه به چند دقيقه ( فلكى ) بيش از ميل اعظم است كه سايه محسوس و چشم گير نيست .
و اگر عرض بلد از ميل كلى بيشتر است چون شام و عراق و همه بلاد شمالى خارج از آنها كه عرض آنها بيش از ميل كلى است هيچگاه ظل شمالى ( شاخص در نصف النهار ) معدوم نمى شود ، زيرا كه شمس به سمت رأس آنها نمى رسد ، پس علامت زوال آنها زيادت ظل شاخص است .
در اين ضابط تدبر كن كه بر مقدمات دقيق ( علم هيئت ) مبتنى است . و استقم كما امرت و لا تتبع الهوى فيضلك عن سبيل الله .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 602
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٦٠٢