خوبى دانسته ايم به سراغ ميل شمس مى رويم . نحوه تحصيل ميل كلى و ميول جزئيه با آلات رصدى و براهين رياضى هندسى به تفصيل در پيش است .
در جداول ازياج ، ميل شمس را در دوره سال مبتنى بر مقدار ميل كلى كه در مراصد تحصل كرده اند نگاشته اند ، و ما جدول ميل شمس را در اين درس از زيج بهادرى نقل مى كنيم .
ميل كلى برصد اين زيج كحكر دقيقه است ، چنان كه در صفحه 26 طبع اول آن بدان نص دارد ، و طريق تحصيل آن را در صفحه 522 طبع اول جامع بهادرى از آلت رصدى « ذات الحلقتين » بيان فرموده است .
درس هشتم و نهم و دهم اين دروس در بيان و تعريف ميل كلى است ، و چند طريق در تحصيل آن نيز در دروس ديگر گفته آمد .
و نيز در درس سى و پنجم در مرصد و مبدأ تاريخ زيج بهادرى سخن رفت .
اين جداول ميل ، شش صفحه اند كه از صفحه 215 تا 220 زيج بهادرى اند ، مشتمل بر درجات و دقائق ميل شمس در بروج دوازده گانه . جانب يمين و يسار آنها ارقام درجات از ها درجه تا كط درجه ، و در فوق و تحت آنها ارقام دقائق پنج دقيقه از ها دقيقه تا « نه » دقيقه ، و در ميان هر پنج دقيقه تا پنج دقيقه ديگر تفاضل نگاشته آمد .
مقدار ميل شمس در ملتقاى هر درجه با دقيقه ، مبتدء از درجه نوشته شده است ، چنان كه مقدار تفاضل مبتدء از دقيقه .
در واقع مقدار ميل يك ربع منطقه محاسبه شده است كه سه ربع ديگر به همان وزان دانسته مى شوند كما لا يخفى ، علاوه اين كه در دروس گذشته شرح آن گذشت .
تذكره :
در دروس اوائل اين كتاب خوانده ايم كه دائره منطقة البروج كه مسير شمس بر آنست دائره معدل النهار را بر دو نقطه متقابل متقاطع است ، از اين جهت نصف منطقة البروج جانب شمال از معدل النهار واقع است ، و نصف ديگر جانب جنوب از آن . و دو نقطه تقاطع را كه مشترك ميان معدل النهار و منطقة البروج اند