طول و عرض باهم : كواكب قريب بارض خصوصا قمر را گاه چنان مىشود كه مواضع حقيقى اين كواكب ، مخالف مواضع مرئى مىشود هم در طول و هم در عرض . بيانش آنست كه خط خارج از مركز عالم بمركز كوكب تقاطع مىكند با خطى كه از موضع ناظر بمركز كوكب رفته است ، و اين زاويه تقاطع را زاويه اختلاف منظر گويند ، و صورتش اين است ش 55 .
و ارتفاع موضع مرئى كوكب بقدر اين زاويه از ارتفاع حقيقى كمتر مىشود و اين وقتى است كه كوكب بر سمت الراس نباشد ، و اگر به سمت راس باشد هر دو خط بر يكديگر منطبق مىشود .
و هر چند كوكب از سمت راس دور تر و بافق حسى نزديكتر باشد اختلاف منظر بيشتر باشد ، و غايتش وقتى باشد كه كوكب بر افق حسى بود .
و چون دو دائره عرض گذرانيم يكى بموضع حقيقى كوكب ، و آن طرف خطى بود كه از مركز عالم بمركز كوكب گذشته منتهى شده باشد بسطح فلك اعلى ، و
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 395
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٩٥