چون اين امور دانسته شد گوييم كه قاضى زاده رومى در شرح ملخص در هيئت چغمينى مانند ديگر محققان فن در تعريف اختلاف منظر گويد :
والتحقيق انه قوس من دائره الارتفاع بين موقعى خطين يخرجان من مركز العالم يمر احدهما بمركز الكواكب ، و يوازى الاخر الخارج من منظر الابصار . ( ص 87 ط اعلى ايران ، مطبوع با چند رساله و تعليقات )
يعنى حق اين است كه زاويه اختلاف منظر زاويه ايست در مركز عالم كه واقع است ميان دو خط كه يكى از مركز عالم بمركز كوكب گذرد ، و يكى از مركز عالم بيرون آيد بموازات خطى كه از نظر ناظر بيرون آيد و بمركز كوكب گذرد .
مثال : در شكل 54 ، ا مركز ارض كه مركز عالم است و ب موضع ناظر . و ح كوكب . و ا ح د خطى كه از مركز ارض بمركز كوكب گذشته است و منتهى به سطح فلك اعلى شده است ، پس د موضع حقيقى كوكب بود . و ب ح ه خطى كه از موضع ناظر بمركز كوكب گذشته است و منتهى به سطح فلك اعلى شده است ، پس ه موضع مرئى كوكب بود . و ا و خطى كه از مركز عالم بموازات خطى كه از موضع ناظر بمركز كوكب گذشته است و منتهى بسطح فلك اعلى شده است ، يعنى خط ب ح ه از مركز عالم بيرون آمده است و منتهى بسطح فلك اعلى شده است .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 392
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٩٢