حالا گوييم كه : در شكل 54 مثلا ، چون د موضع حقيقى كوكب است ، وه موضع مرئى آن ، و ده قوس اختلاف منظر است ، و مطلوب دانستن زاويه اختلاف منظر است كه زاويه د ح ه است كه مقدر اين زاويه ، قوس اختلاف منظر خواهد بود . و مى دانيم كه زاويه د ح ه زاويه مركزى قوس اختلاف منظر نيست بلكه زاويه مركزى قوس اختلاف منظر در ا كه مركز عالم است ، متحقق است كه در ش 46 گفته ايم ، و لكن نيز مى دانيم كه چون ا و موازى ب ه است ، و خط د ا قاطع آن دو ، و در ش 47 دانسته ايم كه دو زاويه متناظر اعنى دو زاويه د ح ه ، د ا و باهم مساوى اند و زاويه د ا و زاويه مركزى سطح فلك اعلى است ، و خط ا د ، ا و هر يك نصف قطر آن پس قوس مقدر زاويه اختلاف منظر قوس د و خواهد بود ، لذا فرموده اند : زاويه اختلاف منظر زاويه ايست در مركز عالم الخ .
چغمينى در الملخص فى الهيئة اختلاف منظر را چنين تعريف كرده است :
اختلاف المنظر قوس من دائره الارتفاع ما بين موقعى الخطين المارين بمركز الكواكب المنتهيين الى فلك البروج الخارج احدهما من مركز العالم ، والاخر من منظر الابصار اعنى سطح الارض عند الناظر .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 393
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٩٣