مذكور گرفته است كه از مثل اعتراض قاضى زاده منزه است .
قوله « : و آن طرف خطى بود كه از مركز عالم بموازات خطى كه » . . . همانست كه در شكل 54 گفته آمد .
قوله « : گاه باشد كه اين هر دو دائره عرض بر يكديگر منطبق شوند » . . . ناظر به مثل شكل 43 است . در آنجا مورد بحث انطباق دائره ارتفاع و وسط سماء رؤيت بوده است ، و در اينجا انطباق دو دائره عرض با يكديگر عنوان شده است ، و بين اين دو تعبير اختلافى بحسب واقع پيش نمى آيد ، چه اين كه وقتى كوكب بر دائره وسط السماء رؤيت بوده باشد دائره عرض و دائره ارتفاع و دائره وسط سماء برؤيت هر سه باهم منطبق خواهند شد چنان كه در نسبت 34 و 35 درس 56 گفته آمد .
قوله « : و گاه چنان اتفاق افتد كه كوكب بر منطقة البروج باشد » . . . ناظر به شكل 44 است . و باقى عبارات او نياز به بيان ندارد .
تذكره و تبصره :
در آغاز درس 59 در نضد و ترتيب سيارات گفته ايم كه ترتيب آنها در نظر مشهور بدين گونه است : قمر و عطارد و زهره و شمس و مريخ و مشترى و زحل ، بدليلى كه خواهد آمد ، اكنون با دانستن اختلاف منظر ، وقت دانستن دليل ترتيب آنها بر نهج مذكور است . اعنى اختلاف منظر يكى از ادله ترتيب بعضى از سيارات است و با كمك برخى از ادله ديگر وجه ترتيب همه آنها دانسته مىشود كه اينكه از جامع بهادرى بنقل عبارت آن مى پردازيم ، و چنين فرموده است :
« وجه ترتيب مذكور آنكه هر گاه در ارصاد متواليه معاينه كردند كه زحل در دوره خود كاسف بعض بعض ثوابت گشت ، حكم كردند كه فلك زحل تحت فلك ثوابت است .
و همچنين وجدان كسف مشترى زحل رادال است كه فلكش زير فلك زحل باشد . و مريخ كه كاسف مشتريست فلكش بالضرورة تحت فلك مشترى بود .
و حين اجتماع شمس با ثوابت و سته باقيه ، قمر و عطارد و زهره كاسف جرم شمس شدند ، و جرم زحل و مشترى و مريخ حين اجتماع با عانت منظار اصلا ديده