خط متوازى خواهند بود . و اين قضيه هندسى شكل 28 مقاله اولاى اصول است و بتحرير خواجه اين است :
كل خطين وقع عليهما خط ، و كانت الخارجة من الزوايا الحادثة مساوية لمقابلتها الداخله ، او كانت الداخلتان فى جهة معادلتين لقائمتين فهما متوازيان الخ .
و همين دو شكل ياد شده شكل كب و ك ح خزينه اول جامع بهادرى است كه در حقيقت ترجمه تحرير خواجه مر اصول را به فارسى است .
مثال : بر دو خط ا ب ، ح د خطح ط واقع شده است ، بديهى است كه هشت زاويه پديد آمده است . چهار آنها را كه درون دو خط متوازى اند ، زواياى داخله گويند ، و چهار ديگر را كه بيرون آندواند زواياى خارجه . و دو زاويه ح ره ، ب ه ر را متبادله داخله گويند و مساوى با يكديگرند . و همچنين دو زاويه ا ه ر ، د ر ه را متبادله داخله گويند و مساوى با يكديگرند . و دو زاويه ا ه ح ، د ر ط را متبادله خارجه گويند ، و مساوى با يكديگرند . و همچنين دو زاويه ح ر ط ، ب ه ح را متبادله خارجه گويند و متساوى با يكديگرند .
خطح ط را كه واقع بر دو خط ا ب ، ح د است قاطع گويند . و دو زاويه داخل و خارج در يكجانب قاطع را متناظر يكديگر نامند ، يعنى زاويه اه ح با زاويه ح رح متناظر است ، و زاويه اه ر با زاويه ح ر ط . و على هذا القياس زاويه ح ه ب با زاويه ه ر د و زاويه ب ه ر با زاويه د ر ط .
برهان آن را به نقل عبارت جامع بهادرى اكتفا مى كنيم ، در برهان قضيه
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 383
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٨٣