مجموع عرض حقيقى و اختلاف عرض باشد . و كوكبى كه او را عرض نبود عرض مرئى او جنوبى بود به قدر اختلاف عرض تنها . و كوكبى او را عرض شمالى بود اگر عرض حقيقى او بيشتر از اختلاف عرض باشد عرض او شمالى بود به قدر فضل عرض حقيقى بر اختلاف عرض . و اگر عرض حقيقى او كمتر از اختلاف عرض باشد عرض جنوبى او به قدر فضل اختلاف عرض مرئى بر عرض حقيقى . و اگر هر دو مساوى باشند او را در رؤيت هيچ عرض نبود اصلا » . ( ص 47 و 48 ط 1 )
آنگاه خواجه همه صور اختلاف منظر را در زبده در يك شكل ترسيم فرموده است كه در نسخه مطبوع نامطبوع مى نمايد ، و تصوير وجه صحيح آن براى شما دشوار نيست .
بعنوان ارائه نمونه برخى از وجوه آن را در اين شكل ( ش 45 ) ترقيم نموده ايم . ب ح ده دائره افق بر قطب ا . ب و د منطقة البروج بر قطب ط پس ا سمت الراس خواهد بود ، و هر يك از ا ح ا ر اى دوائر ارتفاع . چنان كه هر يك از ط ك ط ر ط ل دوائر عرض . و نيز ط ا ر دائره وسط سماء رؤيت . و كواكب بعضى بى عرض ، و بعضى با عرض شمالى يا جنوبى و قس مالم يقل .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 380
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٨٠