بدان كه اختلاف منظر از مسائل مهم اين فن است ، و شايسته آنست كه رساله اى جداگانه در پيرامون مطالب و قضاياى هندسى و آلات رصدى آن نگاشته شود . فعلا به اقتضاى وضع تدوين اين دروس به برخى از مقدمات آشنائى بتعريب آن ، و نقل بعضى از مطالب اساتيد فن بعنوان مزيد بصيرت بدان اكتفا مىشود ، تا چون پيشتر رفته ايم بيشتر گفته آيد ، حال گوييم كه :
الف چون دو خط مستقيم يكديگر را تقاطع كنند ، از تقاطع آن دو چهار زاويه پديد مى آيد كه معادل با درجات محيط يكدائره كامل يعنى 360 درجه اند . و هر دو زاويه مقابل با يكديگر را دو زاويه متقابل براس گويند ، و هر دو زاويه متجاور با يكديگر را مكمل يكديگر ، بدينمعنى كه مكمل زاويه مجاور خود تا 180 درجه است ، و هر دو زاويه متقابل براس متساوى با يكديگرند .
مثلا در شكل 46 دو خط ا ب ح ، د ب ه با يكديگر در ب تقاطع كرده اند . هر يك از دو زاويه ا ب ه ، د ب ح متقابل براس و مساوى يكديگرند . و همچنين دو زاويه ا ب د ، ه ب ح متقابل براس و مساوى يكديگرند .
و دو زاويه د ب ا ، ا ب ه مجاور و مكمل يكديگر تا 180 درجه اند . و همچنين دو زاويه ه ب ح ، ح ب د مجاور و مكمل يكديگر تا 180 درجه اند . و ان شئت قلت : دو زاويه ا ب ه ، ه ب ح مجاور و مكمل يكديگر تا 180 درجه اند ، چنان كه دو زاويه ح ب د ، د ب ا .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 381
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٣٨١