دين از اين كه گفتند معلوم گرديد .
ارض گاهى به معنى عالم جسمانى دنيوى استعمال گرديده در مقابل آسمان كه عالم مجردات و روحانيات است «
وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ
» ( اعراف 175 ) درباره مردى كه رغبت به مال دنيا كرد و فريب اين جهان را خورد و از آخرت اعراض كرد و گويند او بلعم باعورا نام داشت .
«
قُلْ لَوْ كانَ فِي الْأَرْضِ مَلائِكَةٌ
» ( اسرائيل 97 ) اينجا نيز مراد عالم ظاهر و جسمانى است يعنى اگر در اين عالم ظاهر فرشتگان بودند و راه مى رفتند به آرامش ، ما نيز فرشته بر آنها مى فرستاديم به رسالت . البته در زمين فرشتگان بسيارند اما ظاهر و محسوس نمى باشند « لو كان » فرمود كه دلالت بر نبودن فرشته در عالم محسوس مىكند .
زمين در قيامت ديگرگون مىشود و به اين حال نمى ماند ، خرابى كه به همه كائنات راه خواهد يافت به زمين نيز راه مى يابد . اين حكم از خواص قرآن است ، بيشتر حكماى قديم مى پنداشتند كه زمين به همين حال كه هست باقى خواهد ماند . قوله تعالى «
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ
» ( ابراهيم 49 ) روزى كه زمين غير اين زمين شود .
«
وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها وَ وُضِعَ الْكِتابُ وَ جِيءَ بِالنَّبِيِّينَ
» ( زمر 69 ) در قيامت چون بار دوم در صور دمند و همه اهل آسمان و زمين كه مرده بودند و زندگى اين جهانى را بدرود گفته در خلق ديگر در آخرت زندگى كامل تر و بهتر يابند و زمين هم كه اكنون تاريك است و در ظلمت ماده فرو رفته به نور پروردگار تابناك و روشن شود و نامه ها بنهند و پيغمبران را بياورند ، و آن زمين روشن اخروى غير اين زمين دنيوى است ، در آن عالم جماد نيست همه چيز زنده است زمين و درخت و نبات و همه ناطقند .
«
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً
» ( ق 43 ) زمين شكافته شود و مردم از اين زمين بيرون آيند و خود را بر زمينى مشاهده كنند كه به روشنى پروردگار تابناك شده « .
وَ حُمِلَتِ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ
» ( حاقه « . ( 14
يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ »
( مزمل « . ( 14
إِذَا