معين ندارد .
خداوند زمين را بساط و فرش و منزلگاه قرار داد و رام آفريد كه چون مردم در آن تصرف كنند هر شكل به آن دهند آن شكل را قبول كند و نگاهدارد ، آب شكل را نگاه نمى دارد از اين جهت مى توان با خاك زمين خانه ساخت و در آن دانه كشت و بر آن راه رفت ، و اين ها نعمت خداوند است بر مردم « .
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا »
( ملك 15 ) اوست كه زمين را رام شما ساخت « .
وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ »
( غاشيه 20 ) نظر نمى كنند به زمين كه چگونه مسطح گشت .
معاندان گويند زمين كره است چرا در قرآن گويد زمين را پهن ساختيم ؟ در جواب گوييم مقصود قطعات زمين است زير پاى مردم نه كره زمين .
خداوند به زنده كردن زمين مرده ، استدلال بر قدرت خود فرمود . چنان كه گفتيم عوام مردم ، خداى را در چيزى مخالف طبيعت مى جويند و خداوند غالبا به امور طبيعى استدلال مىكند چون تاثير طبيعى نيز به اراده خداوند است . مردم پندارند بايد از روى سنگ بى كشتن تخم و آب دادن گياه برويد تا دليل وجود پروردگار باشد ، اما خداوند به تخم كشته در زمين و روئيدن آن به تاثير نور و حرارت و باران و آفتاب حجت آورده است و آيات بسيار در اين معنى آمده است «
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِها
» ( عنكبوت 63 ) به باران زنده كرد زمين را پس از مردن « .
وَ تَرَى الْأَرْضَ هامِدَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ أَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ »
( حج 5 ) زمين را بينى آرام و خموش چون آب بر آن فرستيم به جنبد و به بالد و بروياند از هر گونه گياه خرم . تاثير آب را انكار نفرمود . اگر گوئى امر طبيعى چگونه دليل بر وجود خداوند خواهد شود ؟ گوييم چون در ميان هزاران هزار تركيب و تقدير يكى مطابق سود و مصلحت برگزيده شود دليل آنست كه فاعل آن به اراده و علم و عنايت بوده است . نوشته كه از حروف مختلف تركيب شده و از آن معنى درستى بر آيد بايد گفت انسانى به اراده نوشته است . تخم را چون در زمين كشتى ريشه برآورد براى جذب غذا ، و ساق براى بيرون آمدن از زمين و برگ براى تنفس ، و رگها براى جذب غذا و گل و ميوه و غير آن هر يك به اندازه مناسب ، بايد گفت طبيعت مانند قالبى