تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 139

مساهمون:

ص١٣٩
الميل الاعظم عن اعظم الارتفاعات يحصل تمام عرض البلد الاضعفه حتى يحتاج الى تنصيفه ، الا ان يقدر لفظ الاخير و يقال فى اخير الوجهين ، و فيه تعسف » . در عبارت مذكور بقاعده ادبى ، حرف ان مشبهه بالفعل بى اسم مانده است ، و شايد « لانه » بوده است تا ضميرشان اسم ان باشد و تحريف بدان روى آورده باشد . ملا مظفر جنابذى از علماى رياضى عصر صفوى است ، و بخصوص عالم هيوى ماهر و متبحر ، و مصنف رسائل گران‌قدر ، و صاحب تعليقات بسيار مفيد بر كتب فن است . آن جناب را رساله اى در قبله است كه حقير آن را يكدوره بدست خود استنساخ ، و سپس تصحيح و يكدوره تحشيه كرده است كه در اين كتاب « دروس علم هيئت » نوبت نقل مطالب سودمند رساله قبله مظفر ، و تعليقات و حواشى ما بر آن خواهد آمد . چند رساله در قبله اهميت بسزا دارند : يكى رساله به نام « : ازاحة العله فى معرفة القبلة » تاليف شاذان بن جبرئيل قمى است كه همه آن در صلوه بحار الانوار درج شده است ( ص 157 153 ج 18 ط 1 ) ، و ديگر رساله بنام قبلة الافاق رضى الدين محمد قزوينى معروف به رضى قزوينى است ، و ديگر رساله قبله به نام « تحفه الاجله فى معرفة القبلة » تاليف علامه حيدرقلى بن نور محمد خان معروف به سردار كابلى كه از مفاخر عصر ما بوده است . تحفة الاجله به عربى و فارسى هر دو به قلم آن جناب اند و مطبوع اند . اين كمترين يكدوره تحفه را تحشيه كرده است و در حقيقت كتاب « دروس معرفة الوقت و القبلة » را در شرح بر آن نوشته است : و مطالب اين رسائل و رسائل ديگر در قبله ، در اين كتاب ما « دروس علم هيئت » عنوان مىشود . ديگر از تاليفات ملا مظفر كتابى به نام « تنبيهات المنجمين » در احكام نجومى است كه در موضوع خود بسيار گرانقدر است ، و مثل صاحب زيج بهادرى در تعداد كتب معتبر احكام نجوم آن‌را بر شمرده است و چنين گفته است : « و كتب چند معتمد عليه را ماخذ آن گردانيديم كما فصلت : صد كلمه بطليموس ، كتاب الاثمار و الاشجار ، كفايه التعليم ، روضة المنجمين ، تنبيهات المنجمين