حسين در آنجا تدريس مىكرد . و آقا حسين در اندرون خانه بود . ملّا ميرزا محمد بن حسن شيروانى در مدرسه بود و در نزد آقا حسين درس مىخواند و اتفاق افتاد كه ملا خليل به حجرهء ملا ميرزا وارد شد . ملا ميرزا از كيفيت احوال او استفسار نمود . در جواب گفت : من ملا خليل قزوينى مىباشم و شنيدم كه آقا حسين در اين دو مسئلهء معروفه بر من تشنيع و انكار نموده . آمدم تا با او مناظره كنم .
ملا ميرزا گفت شما بگوييد كه چرا در شكل اوّل صغرى و كبرى مستلزم نتيجه نيستند ؟ ملا خليل گفت براى اين كه دور لازم مىآيد و دور باطل است . پس شكل اوّل باطل خواهد بود . ملا ميرزا گفت كه همين دليل شما شكل اوّل است و مشتمل است بر صغرى و كبرى و نتيجه و تو صغرى و كبرى را مستلزم نتيجه نمىدانى پس دليل تو بنا بر مذهب تو فاسد است . پس ملا خليل صبر نكرد تا آقا حسين بيرون آيد ، بلكه بلافاصله برخاست و بر دراز گوش خود سوار شد و به قزوين مراجعت كرد .
وجهى ديگر در جواب اشكال مذكور است كه در درس بعد عنوان و بيان مىشود .
درس صد و نوزدهم
در اين درس ابتدا مىكنيم به بيان جواب ديگر به اشكال دور كه ابو سعيد ابو الخير بر شكل اول داشت . و در حقيقت ، دو جواب داده شد : يكى جواب رد كه شيخ به اجمال و تفصيل داده بود ، و ديگر جواب نقض كه تقرير كردهايم . و اينك جواب ديگر از قطب رازى در شرح مطالع عنوان مىكنيم . اين شبهه با علوم عقلى و استدلالى مطلقا معاند است ، چه اين كه در اقسام حجت تمثيل و استقراء مفيد يقين نيستند ، و قياس به اقترانى و استثنايى تقسيم مىشود ، و اقترانى به حملى و شرطى ، و حملى به يكى از صناعات خمس به حسب مادّت و به يكى از اشكال اربعه به حسب صورت خواهد بود ، و صناعات خمس : شعرى و مغالطى از حيزّ اعتبار خارجاند ، و جدل هم براى اسكات و تبكيت و تسليم خصم است ، و خطابه در اقناع و ارضا نمودن نفوس سليمه