با چشم مسلّح ديد ، منطبع است ؟ يعنى مانند آن صفحهء كاغذ كه گفتيم بسيار كوچك شده است و باز حاكى از واقعيت خارجى است ، مىباشد ؟
اكنون عصر روز چهارشنبه سيزدهم ماه شعبان 1398 ه ق برابر با 38 تير 1357 ه ش است كه در اين مسجد سبزه ميدان آمل در حلقه درس و بحث نشستهايم .
مىدانيم كه در خواب نيستيم و بيداريم . توجه بفرماييد من و شما همگى كوه دماوند را به خوبى مىشناسيم زيرا كه در دامن سبز و خرّم آن بزرگ شديم . به بزرگى و وسعت دامنه و ارتفاع و قرى و محالات و چشمهها و رودها و ديگر اوضاع طبيعى و جغرافيايى آن كم و بيش آگاهيم . اين دو بيت را از پدرم - كه جانم به فدايش - به يادگار دارم امّا از كيست نمىدانم .
وقتى در خردساليم با وى سخن از اين كوه باشكوه به ميان آوردم در جوابم گفت :
سَهَند و سَبَلان و كوه الوند * ميان كوهها كوه دماوند
هزاران چشمه دارد دامن او * رى و مازندران پيرامن او « 1 »
و چون تعليم در صغر مانند نقش بر حجر است بر لوح خاطرم نقش بست .
هم اكنون كوه دماوند و پيرامون آن را در نظر بگيريد ، از يك سو سلسله جبال البرز كه به بوستان دلستان بيشهء مازندران آيين بستهاند ، در بين او و درياچهء خزر سدّى سرتاسرى كشيده و استوار در ميانه است كه سدّ اسكندر در برابر آن افسانه است . و از سوى ديگر رشتهء دراز كوه « ماز » كه به گياهان رنگارنگ مشك فام ، عطرآگين شده است همچون ديوار قلمهاى سهمگين كه گم شود در او آسمان و زمين سر به آسمان
هامش
( 1 ) . پيرامن مخفف پيرامون و فتح ميم براى ضرورت شعرى است . در برهان قاطع گويد :
سهند بر وزن سمند كوهى است مشهور در ولايت آذربايجان نزديك به تبريز . سبلان به فتح اوّل و ثانى بر وزن و معنى سولان است و آن كوهى باشد نزديك به اردبيل . الوند بر وزن و معنى اروند باشد كه نام كوهى است بلند در نواحى همدان ، چشمههاى بسيار از دامن آن كوه برمىآيد . و چون تعليم در صغر مانند نقش بر حجر است بر لوح خاطرم نقش بست .