( هو الذى استنبط علم العروض و أخرجه الى الوجود و حصر اقسامه فى خمس دواير يستخرج منها خمس عشر بحرا ، ص 190 ، ج 1 ، تاريخ ابن خلكان چاپ سنگى تهران در ترجمهء واضع علم عروض خليل مذكور ) .
غرض اين است كه اگر چه علم شريف منطق ، ميزان كسب حقايق عقليه و معارف حقه است ، ولى نه چنين است كه اگر كسى اصطلاحات منطقى و قواعد آن را نداشته باشد به كلّى از كسب علوم و ادراك براهين ادلّه عاجز باشد و نتواند به جايى برسد و چيزى بيابد زيرا چنان كه تذكر دادهايم منطق فطرى بشر است . آرى اگر نيكبختى علاوه بر سرمايهء فطرى ، تحصيل علم منطق هم كرده است نور على نور است .
جامع المقدمات مجموعهء چند رساله در نحو و صرف و اخلاق و منطق است كه نخستين كتاب درسى محصّلين علوم اسلامى است . دو رسالهء آن يكى به صرف مير و ديگر به كبرى اشتهار دارد . هر دو به زبان پارسى و بسيار ارزشمند و سودمند از مؤلفات دانشمند بزرگ سيد على بن محمد حسينى معروف به مير سيد شريف است كه برخى وى را آملى و برخى ديگر گرگانى مىدانند . رسالهء صرف به نام وى صرف مير شهرت يافت . من رسالهاى موجز در صرف به پارسى ، بدين خوبى ، در عجم نديدهام و به عربى در عرب هم .
رساله كبرى در علم منطق است . مير را رسالهاى ديگر مختصرتر از كبرى در منطق است لذا اين دو رساله را به قياس يكديگر صغرى و كبرى گويند يعنى رسالهء صغرى و رسالهء كبرى . و من منطقم دربارهء كبراى منطق همان است كه دربارهء صرف مير .
غرضم از تعريف كتاب مذكور اين كه در آغاز تحصيلم كه در مسجد جامع آمل اشتغال داشتم چنينم هست ياد از پير دانا « 1 » فراموشم نشد هرگز همانا كه فرمود مير سيد شريف كبرى را تدريس مىكرد پس از پايان يافتن آن به شاگردان گفت ببينيد مردم در محاورات روزانهء خود چه مىگويند ؟ آنان از گفتگوى مردم چيزى
هامش
( 1 ) . آية الله محمد غروى آملى رحمه اللّه .