هر يك را در نظر بگيرد ، مثلا در عين حال كه با دستگاه گيرندهاش در كار است دستگاه گوارشش را نيز در كار دارد و تمام رگهاى مويى را بايد غذا بدهد و تناسب و اعتدال آنها را نگاه بدارد . شما زمانى به فكر بنشينيد و كتاب وجود خودتان را با دقت مطالعه بفرماييد ببينيد اين چگونه موجودى است كه شأنى او را از شأنى باز نمىدارد و كارى او را از كارى مانع نمىشود ؟ چطور در آن واحد با اين همه احوال و اوضاع و افعال گوناگون مخالف با يكديگر با همهء آنها سر و كار دارد و جواب همه را مىدهد و نظم آنها را حفظ مىكند . راستى چه تدبير بو العجبى در ساختن بدنش به كار برده است ، و مجموع آنها را با يكديگر با چه تناسب موزون پيوست داده است كه هر يك از اعضا و اندام را به شكل خاص با اسلوبى حيرتآور مهندسى كرده است و به نيكوترين وجه آراسته است . بسيار دربارهء اين موجود دقت بايد كرد و در كار او و سرشت او مطالعه بايد نمود . يك همچو مانى چيرهدست و مهندس ماهر فنّان چگونه موجودى بايد باشد ؟ ! باز فكر مىكنم كه از راه پرسش و پاسخ راه كاوش و جستجو پيش بگيريم تا مگر بشود با او آشنايى پيدا كنيم .
درس بيست و هشتم
از كارهاى بو العجبى كه انسان در ساختمان پيكرش مىنگرد اين كه همهء اعضا در كمال نقشه و مهندسى و در نهايت استوا و آراستگى و در غايت متانت و استوارى و در منتهاى ارتباط و پيوستگى قرار گرفتهاند كه اگر كسى در تشريح يكيك آنها وارد شود و علّت نقشهء مهندسى و سبب نحوهء صورتگرى را در يكيك آنها به دست آورد انگشت حيرت به دندان مىگيرد و سر به گريبان شگفتى فرو مىبرد .
و باز مىبينيم كه اين بو العجبى اختصاص به ساختمان پيكر انسان ندارد بلكه همهء حيوانات هر يك طورى دلربايى مىكنند و همهء آنها در عالم خود شگفت آورند و زندگى هر يك آنها سخت موجب حيرت است . دانشمندانى كه در زندگى حيوانات كتابها نوشتهاند بايد گفت شرحى از هزاران را در عبارت آوردهاند . در حقيقت انسان