است يعنى چنان كه انسان در اين نشأه افراد متشابه و متماثل اند و در آن نشأه به حسب علوم و افعالشان به صور مختلفه اند ، قبرهاى اين نشأه نيز افراد متشابه اند ، كه در واقع همان انسانهايند اما قبرهاى آخرت قبرى روضه اى از رياض جنت است و قبرى حفره اى از حفره هاى نار است .
در ساير مسفورات ما در هر يك از امور مذكوره با براهين و حجج عقلى و نقلى به تفصيل بحث شده است لذا در اينجا به ذكر بعضى از آيات و روايات تبرك مى جوييم :
وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
« 1 »
هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا ما كانُوا يَعْمَلُونَ
] « 2 »
هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ ما كانُوا يَفْعَلُونَ
] « 3 » مشابه اين آيات كريمه چند آيات ديگر نيز هست ، كه مثلا نفرمود : بما كنتم تعملون ، يا مما كنتم تعملون ، براى اينكه افاده فرمايد جزاء نفس عمل است .
ب
قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ
« 4 » آيه كريمه انسان را نفس عمل معرفى كرده است كه آن فرزند ناصالح عمل غير صالح است ، و تقدير كلمه ذو كه انه ذو عمل غير صالح ، غير مرضى است . و قرائت عمل به صورت فعل ماضى و نصب غير ، مرجوح است زيرا قرائت مشهور كه از هر حيث بهترين قراءات است قرائت حفص و ابوبكر از عاصم است .
هامش
( 1 ) سوره يس ، آيه 55 .
( 2 ) سوره اعراف ، آيه 148 .
( 3 ) آخر مطففين .
( 4 ) سوره هود ، آيه 46 .