فرمودهاند اسم عين مسمّى است ، و حكما فرمودهاند صفت عين ذات الهيه است .
حال كه دانستى يك شىء را وجودات گوناگون تواند بود ، بدان كه قرآن را مقامات وجودى گوناگون است ، از قرآن عينى و همهء مصاديق آن تا قرآن كتبى
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
« 1 »
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ
« 2 »
إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا
« 3 » ها اشاره به هويّت مطلقه و ذات مقدسه است ؛ و قرآن ، در اين مرتبهء هويت الهيه ، علم ذات اقدس الهى است كه اسماء و صفاتش عين ذات اويند . شيخ جليل رئيس المحدثين صدوق - اعلى اللّه تعالى مقاماته - در باب تفسير قل هو اللّه احد از كتاب توحيد روايت كرده است كه امام باقر - عليه السّلام - فرمود :
حدثنى ابى عن ابيه امير المؤمنين عليه السّلام قال رايت الخضر عليه السّلام فى المنام قبل بدر بلية . فقلت له علمنى شيئا به على الاعداء ؛ فقال قل يا هو يا من لا هو الّا هو . فلما اصبحت قصصتها على رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فقال يا على علمت الاسم الاعظم فكان على لسانى يوم بدر و ان امير المؤمنين عليه السّلام قرأ قل هو اللّه احد فلما فرغ قال يا هو يا من لا هو الا هو اغفر لى و انصرنى على القوم الكافرين قال و كان على عليه السّلام يقول ذلك يوم صفّين و هو يطارد فقال له عمّار بن ياسر يا امير المؤمنين ما هذه الكنايات قال اسم اللّه الاعظم و عماد التوحيد للّه لا إله الّا هو ثم قرأ شهد اللّه انه لا إله الّا هو و آخر الحشر ثم نزل فصلى اربع ركعات قبل الزّوال الحديث .
همين حديث را امين الاسلام طبرسى ، در تفسير مجمع البيان ، در ضمن سورهء توحيد ، آورده است ؛ و آن را در ادعيه و اذكار صادر از زبان اهل بيت عصمت و وحى نظاير بسيار است .
در اين حديث شريف و نظاير آن ، كلمهء مباركهء « هو » منادى شده است و حرف ياى ندا بر سرش درآمده است ، و حال اينكه ضمير منادى نمىشود . علامه بهائى در صمديه در شرايط منادى گويد : و يشترط كونه مظهرا ؛ و شارح آن ،
هامش
( 1 ) - قدر 97 : 1 .
( 2 ) - دخان - آيه 4 .
( 3 ) - يوسف 12 : 3 .