بعضى ديگر گفتهاند : دو نفر از « انصار » با هم خصومت و اختلافى پيدا كرده بودند ، يكى از آنها به ديگرى گفت : من حقم را به زور از تو خواهم گرفت ؛ زيرا جمعيت قبيله من زياد است ! و ديگرى گفت : براى داورى نزد رسول اللَّه صلى الله عليه و آله مىرويم . نفر اوّل نپذيرفت ، و كار اختلاف بالا گرفت ، و گروهى از دو قبيله با دست و كفش و حتى شمشير به يكديگر حمله كردند ، آيات فوق نازل شد ( و وظيفهء مسلمانان را در برابر اين گونه اختلافات روشن ساخت ) . « 1 »
* * * ( 11 ) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لايَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ وَ لانِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى أَنْ يَكُنَّ خَيْراً مِنْهُنَّ وَ لاتَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ بِئْسَ الْاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمانِ وَ مَنْ لَمْيَتُبْفَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
( 12 ) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لاتَجَسَّسُوا وَ لايَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِمَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! نبايد گروهى از مردان شما گروه ديگر را مسخره كنند ، شايد آنها از اينها بهتر باشند ؛ و نه زنانى زنان ديگر را ، شايد آنان بهتر از اينان باشند ؛ و يكديگر را مورد طعن و عيبجوئى قرار ندهيد و با القاب زشت و ناپسند يكديگر را ياد نكنيد ، بسيار بد است كه بر كسى پس از ايمان نام كفرآميز بگذاريد ؛ و آنها كه توبه نكنند ، ظالم و ستمگرند !
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! از بسيارى از گمانها بپرهيزيد ، چرا كه بعضى از گمانها گناه است ، و هرگز ( در كار ديگران ) تجسس نكنيد ؛ و هيچ يك از شما ديگرى را غيبت نكند ، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهء خود را بخورد ؟ ! ( به يقين ) همهء شما از اين امر كراهت داريد ؛ تقواى الهى پيشه كنيد كه خداوند توبهپذير و مهربان است !
هامش
( 1 ) « قرطبى » ، ج 9 ، ص 6136 ؛ « جامع البيان » ، ج 26 ، ص 166 ؛ « درّ المنثور » ، ج 6 ، ص 90 .