خودشان نهفته است ؛ زيرا آمدن نمايندگان قبائل و تقاضاهاى آنها از پيامبر صلى الله عليه و آله و يا بيرون ريختن بتها از مسجد الحرام و شكستن آنها ، همه ، بعد از « فتح مكّه » در سال هشتم هجرت بوده ، در حالى كه اين سوره ، اساساً قبل از هجرت پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شده است ، و در آن زمان پيامبر صلى الله عليه و آله چنين قدرت ظاهرى نداشت كه مشركان در برابرش اين چنين تواضع كنند .
قطع نظر از اين موضوع ، بى اساس بودن بعضى ديگر از آنها نيز از توضيحاتى كه در تفسير آيه خواهد آمد روشن مىشود .
* * *
( ( 76 ) ) وَ إِنْ كادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الْأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْها وَ إِذاً لايَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلَّا قَلِيلًا ( ( 77 ) ) سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا
و نزديك بود ( با نيرنگ و توطئه ) تو را از اين سرزمين بلغزانند ، تا از آن بيرونت كنند ! و هر گاه چنين مىكردند ، ( گرفتار مجازات سخت الهى شده ، و ) پس از تو ، جز مدت كمى باقى نمىماندند !
اين سنّت ( ما در مورد ) پيامبرانى است كه پيش از تو فرستاديم ؛ و هرگز براى سنّت ما تغيير و دگرگونى نخواهى يافت !
شأن نزول :
تصميمگيرى مشركان دربارهء پيامبر
مشهور اين است : آيات فوق در مورد اهل « مكّه » نازل شده است كه : تصميم گرفتند پيامبر صلى الله عليه و آله را از « مكّه » بيرون كنند و بعداً اين تصميم ، فسخ و مبدّل به تصميم بر اعدام پيامبر صلى الله عليه و آله در « مكّه » گرديد و به دنبال آن خانهء پيامبر صلى الله عليه و آله را از هر سو محاصره كردند ، اما همان گونه كه مىدانيم ، پيامبر صلى الله عليه و آله از اين حلقهء محاصره ، به طرز اعجازآميزى ، بيرون آمده به سوى « مدينه » حركت كرد و سرآغاز هجرت گرديد . « 1 »
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث ؛ « تبيان » ، ج 6 ، ص 508 .