شأن نزول :
مدّعيان كاذب
در شأن نزول اين آيه روايات متعددى در منابع حديث و كتب تفسير نقل شده از جمله اين كه : آيه در مورد شخصى به نام « عبداللّه بن سعد » نازل گرديد ، كه از كاتبان وحى بود ، اما خيانت كرد و پيغمبر صلى الله عليه و آله او را طرد نمود .
پس از آن ، او ادعا كرد : من مىتوانم همانند آيات قرآن را بياورم . « 1 »
جمعى از مفسران نيز گفتهاند : آيه يا قسمتى از آن دربارهء « مسيلمهء كذّاب » كه از مدعيان دروغين نبوت بود نازل گرديده است .
ولى با توجه به اين كه : داستان « مسيلمه » در اواخر عمر پيغمبر صلى الله عليه و آله بود ، و اين سوره از سورههاى مكى است ، طرفداران اين شأن نزول معتقدند : اين آيه همانند چند آيه ديگر از اين سوره در « مدينه » نازل و به دستور پيامبر صلى الله عليه و آله در لابلاى آيات اين سوره قرار داده شده است . « 2 »
در هر حال ، آيه همانند ساير آيات قرآن كه در شرائط خاصى نازل شده مضمون ومحتواى آن كلّىوعمومى است و همهء مدعيان نبوت و مانند آنها را شامل مىشود .
* * *
( ( 94 ) ) وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ وَ ما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ الَّذينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فيكُمْ شُرَكاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنْكُمْ ما كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
و ( روز قيامت به آنها گفته مىشود : ) همهء شما تنها به سوى ما بازگشت نموديد ، همان گونه كه روز اوّل شما را آفريديم ؛ و آنچه را به شما بخشيده بوديم ، پشت سر گذارديد ! و
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 34 ؛ « تفسير تبيان » ، ج 4 ، ص 202 ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 7 ، ص 39 و 40 .
( 2 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 34 ؛ « تفسير تبيان » ، ج 4 ، ص 202 ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 7 ، ص 39 و 40 .