شأن نزول :
پيشنهاد معجزه
جمعى از مفسران ، در شأن نزول اين آيه نقل كردهاند كه : عدهاى از قريش خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله رسيده ، گفتند :
تو براى موسى و عيسى عليهما السلام ، خارق عادات و معجزات مهمى نقل مىكنى ، و همچنين دربارهء انبياى ديگر ، تو نيز امثال اين كارها را براى ما انجام ده تا ما ايمان آوريم .
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : مايليد چه كار براى شما كنم ؟
گفتند : از خدا بخواه كوه صفا را تبديل به طلا كند ، و بعضى از مردگان پيشين ما زنده شوند و از آنها دربارهء حقانيت دعوت تو سؤال كنيم .
و نيز فرشتگان را به ما نشان بده كه دربارهء تو گواهى دهند .
و يا خداوند و فرشتگان را دستهجمعى با خود بياور ! . . .
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : اگر بعضى از اين كارها را انجام دهم ايمان مىآوريد ؟
گفتند : به خدا سوگند چنين خواهيم كرد .
مسلمانان كه اصرار مشركان را در اين زمينه ديدند از پيامبر صلى الله عليه و آله تقاضا كردند چنين كند ، شايد ايمان بياورند .
همين كه پيامبر صلى الله عليه و آله آمادهء دعا كردن شد ، كه بعضى از اين پيشنهادها را از خدا بخواهد ( زيرا بعضى از آنها نامعقول و محال بود ) پيك وحى خدا نازل شده ، چنين پيام آورد :
اگر بخواهى ، دعوت تو اجابت مىشود ، ولى در اين صورت ( چون از هر نظر اتمام حجت خواهد شد و موضوع جنبهء حسّى و شهود به خود خواهد گرفت ) اگر ايمان نياورند همگى سخت كيفر مىبينند ( و نابود خواهند شد ) .
اما اگر به خواستهء آنها ترتيب اثر داده نشود و آنها را به حال خود واگذارى ممكن است بعضى از آنها در آينده توبه كنند و راه حق را پيش گيرند .
پيامبر صلى الله عليه و آله پذيرفت و آيات فوق نازل گرديد . « 1 »
هامش
( 1 ) « مجمعالبيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحارالانوار » ، ج 9 ، ص 90 ؛ « الميزان » ، ج 7 ، ص 324 ؛ « جامعالبيان » ، ج 7 ، ص 406 ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 7 ، ص 62 ؛ « تفسير ابن كثير » ، ج 2 ، ص 170 .