پيامبر صلى الله عليه و آله كه چنين ديد ، طبق ظاهر او را تبرئه فرمود ، مرد يهودى محكوم شد ، آيات فوق نازل گشت و حقيقت را روشن ساخت . « 1 »
* * *
( ( 113 ) ) وَ لَوْلا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ ما يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظيماً
اگر فضل و رحمت خدا شامل حال تو نبود ، گروهى از آنان تصميم داشتند تو را گمراه كنند ؛ اما جز خودشان را گمراه نمىكنند ؛ و هيچ گونه زيانى به تو نمىرسانند . و خداوند ، كتاب و حكمت بر تو نازل كرد ؛ و آنچه را نمىدانستى ، به تو آموخت ؛ و فضل خدا بر تو ( همواره ) بزرگ بوده است .
شأن نزول :
عدم انعطاف
اين آيه اشاره به گوشهء ديگرى از حادثهء « بنىابيرق » است كه در چند آيه قبل ( 105 و 106 ) تحت عنوان شأن نزول ذكر شد ، اما بعضى براى اين آيه شأن نزول ديگرى ذكر كردهاند و آن اين كه : هيأتى از طايفهء « بنىثقيف » خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمده ، گفتند : ما با دو شرط با تو بيعت مىكنيم :
نخست اين كه : بتهاى خود را با دست خود نشكنيم .
ديگر اين كه : بر ما مهلت دهى تا يك سال ديگر بت « عزّى » را پرستش كنيم !
خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله خود دستور داد : در برابر پيشنهادهاى آنها به هيچ وجه انعطافى نشان ندهد ، آيهء فوق نازل شد و به پيامبر صلى الله عليه و آله اعلام كرد كه لطف خدا او را در برابر اين وسوسهها حفظ مىكند . « 2 »
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 22 و 23 ؛ « تفسير تبيان » ، ج 3 ، ص 316 و 317 ؛ « تفسير ابن كثير » ، ج 1 ، ص 563 و 564 .
( 2 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيه ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 24 ؛ « زاد المسير » ، ج 2 ، ص 189 ، با اندكى تفاوت .