را بست و كليد را به « عثمان بن طلحه » تحويل داد ، در حالى كه آيهء مورد بحث را تلاوت مىنمود : إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلى أَهْلِها . . . » . « 1 » - « 2 »
* * *
( ( 60 ) ) أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُريدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَ يُريدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلالًا بَعيداً
آيا نديدى كسانى را كه گمان مىكنند به آنچه ( از كتابهاى آسمانى كه ) بر تو و به آنچه پيش از تو نازل شده ، ايمان آوردهاند ، ولى مىخواهند براى داورى نزد طاغوت و حكّامباطل بروند ؟ ! با اين كه به آنها دستور داده شده كه به طاغوت كافر شوند . اما شيطان مىخواهد آنان را گمراه كند . و به بيراهههاى دور دستى بيفكند .
شأن نزول :
داورى خواستن از طاغوت ممنوع
يكى از يهوديان « مدينه » با يكى از مسلمانان منافق اختلافى داشت ، بنا را بر اين گذاشتند كه يك نفر را به عنوان داور در ميان خود انتخاب كنند .
مرد يهودى چون به عدالت و بى نظرى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله اطمينان داشت گفت :
من به داورى پيامبر صلى الله عليه و آله شما راضيم .
ولى مرد منافق يكى از بزرگان يهود به نام « كعب بن اشرف » را انتخاب كرد ؛ زيرا مىدانست مىتواند با هديه ، نظر او را به سوى خود جلب كند ، و به اين ترتيب ، با داورى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مخالفت كرد ، آيهء شريفه نازل شد و چنين افرادى را شديداً سرزنش كرد . « 3 »
هامش
( 1 ) بعضى از مفسران معتقدند : اين آيه قبل از « فتح مكّه » نازل شده و شأن نزول فوق را صحيح نمىدانند ، ولى چه شأن نزول فوق صحيح باشد يا نباشد ، تأثيرى در قانون مهمى كه از آيه استفاده مىشود ، ندارد .
( 2 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحر المحيط » ، ج 3 ، ص 682 ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « درّ المنثور » ، ج 2 ، ص 174 .
( 3 ) « مجمع البيان » - شأن نزول فوق از اكثر مفسران نقل شده است ؛ « بحر المحيط » ، ج 3 ، ص 682 ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 5 ، ص 263 ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 9 ، ص 75 و 194 ( با تفاوت ) ، ج 22 ، ص 93 ( با تفاوت ) .