32 / 9
باز درست اندام كردش و دميد در وى روح خود را و پيدا كرد براى شما گوش و چشمها و دلها اندكى شكر مىكنيد ( 9 )
32 / 10
و گفتند چون گم شويم در زمين آيا ما در آفرينش نو خواهيم بود بلكه ايشان بملاقات پروردگار خويش كافرانند ( 10 )
32 / 11
بگو قبض روح شما مىكند ملكالموت كه گماشته شده است بر شما باز بسوى پروردگار خويش گردانيده شويد ( 11 )
32 / 12
و تعجب كنى اگر درنگرى وقتى كه گناهكاران نگونساركننده سر خويش باشند نزد پروردگار خويش گويند اى پروردگار ما ديديم و شنيديم پس بازگردان ما را تا بكنيم كار شايسته هر آئينه ما يقينكنندهايم ( 12 )
شرح
ثُمَّ سَوَّاهُپس راست كرد قالب آدم راوَ نَفَخَ فِيهِو دميد درومِنْ رُوحِهِاز روح خويش اين اضافت تكريم و تشريف است و اظهار آنكه او مخلوقى شريف استوَ جَعَلَ لَكُمُو ساخت براى شماالسَّمْعَگوش تا بشنويدوَ الْأَبْصارَو ديدها تا ببينيدوَ الْأَفْئِدَةَو دلها تا دريابيدقَلِيلًا ما تَشْكُرُونَبس اندك سپاسدارى مىكنيد بر چنين نعمتهاوَ قالُواو بگفتند منكران بعث چون ابىّ بن خلف و امثال اوأَ إِذا ضَلَلْناآيا چون گم شويمفِي الْأَرْضِدر زمين يعنى خاك شويم و با زمين آميخته گرديم چنانچه خاك و اعضاى ما از خاك زمين متميز نباشدأَ إِنَّاآيا مالَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍهر آئينه در آفرينش نو خواهيم بود و اين استفهام بر سبيل انكارست يعنى چون خاك شويم آفرينش نو بما تعلق نخواهد گرفتبَلْ هُمْنه چنان است كه مىگويند بلكهبِلِقاءِ رَبِّهِمْايشان به لقاى پروردگار خود -كافِرُونَناگرويدگاناند يعنى به آخرت كه سراى بقاست ايمان ندارندقُلْبگو اى محمد ص منكران بعث را كه زوديَتَوَفَّاكُمْفراگيرد روح شما رامَلَكُ الْمَوْتِفرشته مرگ كه عزرائيل است عليه السلامالَّذِي وُكِّلَ بِكُمْآنكسىكه موكل كرده و گماشته شده است بقبض ارواح شماثُمَّ إِلى رَبِّكُمْپس بسوى آفريدگار خود -تُرْجَعُونَبازگرديده شويد به جهت حساب و جزا در كشاف آورده كه عزرائيل ع ارواح را بخواند او را جواب دهند پس اعوان خود را بقبض آن فرمان كند امام ابو الليث رح درآورده كه ملكالموت را روى است از آتش كه بدان روى به كافران ظاهر گردد و روح ايشان قبض كند و روى دارد از ظلمت كه بدان روح منافقان فراگيرد و روى دارد مانند روى آدميان كه بدان روى ارواح مؤمنان توفيه كند و روى است از نور كه بدان روح انبياء ع و صديقان قبض نمايد و اعوان او ملائكه رحمت و عذاباند و عجب از آدمى كه با وجود چنين حريفى در كمين چگونه لاف آرامش مىزند فردآسودگى مجوى كه از صدمت اجل * كس را ندادهاند برات مسلمىوَ لَوْ تَرىو اگر بينى تو اى بيننده -إِذِ الْمُجْرِمُونَچون مشركان در روز حشرناكِسُوا رُؤُسِهِمْافگندگان باشند سرهاى خود را يعنى از غايت خجالت و ندامت سر در پيش افگنندعِنْدَ رَبِّهِمْنزديك پروردگار خود در موقف عرض هر آئينه ببينى كارهاى پرهول و در ان زمان گويندرَبَّنااى پروردگار ماأَبْصَرْناديديم آنچه وعده كرده بودىوَ سَمِعْناو شنيديم از تو تصديق پيغمبران يا هول روز قيامت ديديم و آواز صور شنيديمفَارْجِعْناپس بازگردان ما را به دنيانَعْمَلْ صالِحاًتا بكنيم كارهاى شايستهإِنَّا مُوقِنُونَبه درستى كه ما بىگمانيم بسراى عقبى زيرا كه مشاهده كرديم و ما را شبه نماند آنگه حق سبحانه فرمايد .