22 / 19
اين دو فريق دشمنان يكديگراند خصومت كردند در شان پروردگار خود پس آنان كه كافر شدند قطع كرده شد براى ايشان جامها از آتش ريخته شود بالائى سرهائى ايشان آبگرم ( 19 )
22 / 20
گداخته گردد به آن هر چه در شكمهاى ايشان باشد و پوست نيز ( 20 )
22 / 21
و براى كوفتن ايشان آهن مهيّا باشد گرزها از آهن ( 21 )
22 / 22
هرگاه خواهند كه برآيند از دوزخ خلاص شوند از اندوه بازگردانيده شوند آنجا و گفته شود بچشيد عذاب سوختن ( 22 )
22 / 23
هر آئينه خدا در مىآرد آنان را كه ايمان آرند و كارهائى شايسته كردند در بوستانها مىرود زير آن جوئيها پيرايه پوشانيده شوند آنجا از دستوانها از زر و مرواريد و لباس ايشان آنجا ابريشم بود ( 23 )
شرح
هذانِ خَصْمانِاين دو گروه دشمناناخْتَصَمُواجنگ كردند و جدال نمودندفِي رَبِّهِمْدر دين پروردگار خود از ابو ذر غفارى رض منقول است كه سوگند مىخورم به خداى كه اين آيت در شان شش كس است كه در روز بدر سبقت كردند به مبادرت از جانب كفّار عتبه و شيبه و وليد لعنهم اللّه و از طرف مؤمنان حمزه رض و على رض و عبيده رض و در تبيان از مرتضى على رض نقل كرده كه نزلت الآية فى مبادرتنا الكفار يوم بدر و در وسيط آورده كه فرق خمسه مذكوره يعنى يهود و صابيان و نصارى و مجوسى و مشركان يك گروه خصمند و مؤمنان على حده گروهى و اين دو خصم پيوسته در ذات و صفات خداى تعالى جنگ مىكنندفَالَّذِينَ كَفَرُواپس آنان كه نگرويدند يعنى كافرانقُطِّعَتْ لَهُمْببرند براى ايشان به مقدار جثه ايشانثِيابٌ مِنْ نارٍجامها از آتش كه جسد ايشان را فراگيرد چون احاطه جامه بتنيُصَبُّريخته مىشودمِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُاز زبر سرهاى ايشان يعنى بريزند بر سر ايشانالْحَمِيمُآب گرم كه از غايت حرارتيُصْهَرُ بِهِگداخته شود به آنما فِي بُطُونِهِمْآنچه در شكمهاى ايشان باشد از امعاء و احشاءوَ الْجُلُودُو بگدازد پوستهاى ايشان يعنى اثر آن حرارت به ظاهر و باطن ايشان برسدوَ لَهُمْو مر معذبان رامَقامِعُگرزها باشد در دست زبانيهمِنْ حَدِيدٍاز آهنكُلَّما أَرادُواهرگاه كه كفّار خواهندأَنْ يَخْرُجُوا مِنْهاآنكه بيرون آيند از آتشمِنْ غَمٍّاز جهت غمى كه ايشان را دريافته باشدأُعِيدُوابازگردانيده شوند بدان گرزهافِيهادر دوزخ يعنى چون به كناره دوزخ رسيده بخروج نزديك شوند زبانيه گرز بر سر ايشان مىزنند و بازمىگردانند به دركات و مىگويندوَ ذُوقُواو بچشيدعَذابَ الْحَرِيقِعذاب آتش سوزندهإِنَّ اللَّهَبتحقيق كه خداى تعالىيُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوادرآرد آنان را كه گرويدند به خداى و رسولوَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِو كردند عملهاى شايستهجَنَّاتٍ تَجْرِيدر بوستانها كه مىرودمِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُاز زير مساكن و قصور آن جوئيهايُحَلَّوْنَآراسته گردانند و پيرايه بندند ايشان رافِيهادر بهشتمِنْ أَساوِرَبه دستوانهامِنْ ذَهَبٍاز زروَ لُؤْلُؤاًو بيارايند بمرواريدوَ لِباسُهُمْ فِيهاو جامههائى كه پوشند ايشان در بهشتحَرِيرٌابريشم خالص است و در حديث آمده كه هر كه حرير پوشد در دنيا نپوشند آن را در آخرت مراد مردان امتاند كه لبس حرير بر ايشان حرام است .