22 / 29
باز بايد كه دور كنند چرك تن خود را و بهوفا رسانند نذرهائى خود را و طواف نمايند به اين خانهء قديم ( 29 )
22 / 30
اينست حكم و هر كه تعظيم كند شعائر خدا را پس اين تعظيم كردن بهتر است او را نزديك پروردگار او و حلال كرده براى شما مواشى مگر آنچه خوانده خواهد شد بر شما پس احتراز كنيد از پليدى بتان و احتراز كنيد از سخن دروغ يعنى گواهى دروغ ( 30 )
22 / 31
حنيفى دين شده براى خدا غير شريك مقرركننده با وى و هر كه شريك مقرر كند با خدا پس گويا كه فروافتاد از آسمان پس بردند او را مرغان مردارخوار يا فروافگند او را باد بمكانى دور ( 31 )
شرح
ثُمَّ لْيَقْضُواپس تا بگذارند عطف است بر يذكروا يعنى به حج مىآيند تا خداى عز و جلّ را ياد كنند و بگزارند ايشانتَفَثَهُمْحاجتهاى خود را يا بجاى آرند مناسك حج را يا زائل گردانند وسخ و لوث را از خود بگرفتن موى لب و چيدن ناخن و نتف ابط و مانند آنوَ لْيُوفُوا نُذُورَهُمْو تا وفا كنند به نذرهاى خود از نيكوهاوَ لْيَطَّوَّفُواو تا طواف كنند طواف زيارت كه ركن است يا طواف و داعبِالْبَيْتِ الْعَتِيقِبه خانه آزاد از تملك مردمان يا از تسلّط جباران يا خانه قديم كه معبد اوّل اوست مراد خانه كعبه استذلِكَآنچه گفته شد از اعمال و احكام حج دين خداى استوَ مَنْ يُعَظِّمْو هر كه بزرگ داردحُرُماتِ اللَّهِاحكام خدائى را كه هتك حرمت او روا نيستفَهُوَپس آن بزرگ داشتنخَيْرٌ لَهُبهتر است مر او راعِنْدَ رَبِّهِنزديك پروردگار او از جهت پاداشوَ أُحِلَّتْو حلال كرده شدهلَكُمُ الْأَنْعامُبراى شما چهارپايانإِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْمگر آنكه خوانده شده است بر شما تحريم آن كه مردار است و گوشت خوك و جز آنفَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَپس به يكسو رويد از پليدىمِنَ الْأَوْثانِاز بتان كه عين رجسندوَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِو اجتناب كنيد از سخن دروغ كه اتخاذ شركاء است يا گواهى دروغ يا قولى كه به زبان آيد و دل با او موافق نهبودحُنَفاءَ لِلَّهِدر حالتى كه مخلص باشيد مر خداى را و مائل بدين او كه اسلام استغَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِنه شركآرندگان بوىوَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِو هر كه شرك آرد به خداى تعالىفَكَأَنَّما خَرَّپس همچنان است كه گويا درافتادمِنَ السَّماءِاز آسمان بر روى زمين و هلاك شدفَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُپس درمىربايند او را مرغان مردارخوار از روى زمين و اجزاى او را متفرق و متمزق سازندأَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُيا به زير افگند او را باد از موضع مرتفعفِي مَكانٍ سَحِيقٍدر جاى دور از فريادرس و دستگير اين كلمات از تشبيهات مركبه است يعنى هر كه از اوج ايمان بحضيض كفر افتد هواهاى نفس او را پريشان و پايمال سازند يا باد وسوسه شيطانى او را در وادى ضلالت افگند و نابود سازد و ملخص كلام هلاكت مشركان است .