22 / 16
و همچنين فروفرستاديم قرآن را آيات روشن و بدانيد كه خدا راه مىنمايد هر كرا خواهد ( 16 )
22 / 17
هر آئينه آنان كه ايمان آوردند و آنان كه يهودى شدند و ستارهپرستان و ترسايان و گبران و مشركان خداى تعالى فيصل خواهد كرد ميان ايشان روز قيامت هر آئينه خدا بر همه چيز مطلع است ( 17 )
22 / 18
آيا نديدى كه سجده مىكنند خداى را آنان كه در آسمانهااند و آنان كه در زميناند و آفتاب و ماه و ستارها و كوهها و درختان و چهارپايان و بسيارى از مردمان و بسيارى كه ثابت شده است بر او عذاب و هر كه خوار كندش خدا پس نيست او را هيچ گرامىدارنده هر آئينه خدا مىكند آنچه مىخواهد ( 18 )
شرح
وَ كَذلِكَو همچنانكه بيان كرديم اين كار را و روشن گردانيديمأَنْزَلْناهُفروفرستاديم قرآن راآياتٍ بَيِّناتٍآيتهاى روشن در احكام و اخبار تا بر شما هويدا گرددوَ أَنَّ اللَّهَو براى آنكه خداى تعالىيَهْدِيراه نمايد بدان آيتها يا بر هدايت ثابت داردمَنْ يُرِيدُهرك را كه خواهدإِنَّ الَّذِينَ آمَنُوابتحقيق آنان كه گرويدندوَ الَّذِينَ هادُواو آنان كه يهودى شدندوَ الصَّابِئِينَو ستارهپرستانوَ النَّصارىو ترسايانوَ الْمَجُوسَو گبرانوَ الَّذِينَ أَشْرَكُواو آنان كه شرك آوردهاند يعنى عبده اصنامإِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُبه درستى كه خداى تعالى جدا كندبَيْنَهُمْميان ايشانيَوْمَ الْقِيامَةِروز رستخيز به حكم محكم و قضاى مبرم تا محق از مبطل متميز گرددإِنَّ اللَّهَبتحقيق كه خداى تعالىعَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌبر همه چيزها گواه است و از حال همه آگاهأَ لَمْ تَرَآيا نمىبينى يعنى نمىدانىأَنَّ اللَّهَآن را كه خداى تعالىيَسْجُدُ لَهُسجده مىكند مر او رامَنْ فِي السَّماواتِهر كه در آسمانهاست ملائكه سجده طوع و باقى سجده تسخيروَ مَنْ فِي الْأَرْضِو هر كه در زمينها است از مؤمنان سجده طاعت و ديگران سجود و خضوع و ذلّتوَ الشَّمْسُو آفتاب بطلوع و غروبوَ الْقَمَرُو ماه بشروق و افولوَ النُّجُومُو ستارگان به رفتن و آمدنوَ الْجِبالُو كوهها بجريان ينابيع و پرورش معادنوَ الشَّجَرُو درختها به سايهوَ الدَّوَابُّو چهارپايان بعجائب تركيبوَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِو بسيارى از مردمان سجده كنند او را سجده طاعتوَ كَثِيرٌو بسيارى از ايشان كه ابا كردهاند از سجودحَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُحكم شده است بر ايشان به عذاب در احقاف آورده كه در حقيقت وضع جبهه بر زمين سجود نيست چه اگر كسى از روى استهزاء پيش كسى پيشانى بر زمين نهد آن را از حساب سجده نمىشمردند بلكه سجده نشان خضوع دل و نهايت تواضع و تضرع و غايت تعظيم و تكريم است و همه ذرات عالم مر خداى را خاضع و خاشعند به دلالت حال كه افصح است از دلالت مقال بيتدرنگر تا بينى از عين شهود * جمله ذرات جهان را در سجود اين سجدهششم است باتفاق علماء از سجدات قرآنى و در فتوحات اين را سجده مشاهده و اعتبار گفته و فرمود كه از همه اشيا غير آدميان را تبعيض نكرد پس بنده بايد كه مبادرت نمايد به سجده تا از كثير اوّل باشد كه اهل سجده و اقترابند نه از كثير ثانى كه مستحق عذاب و عقابندوَ مَنْ يُهِنِ اللَّهُو هرك را خوار گرداند خداى تعالى به شقاوت يا اضلال يا خذلان يا دخول در دوزخفَما لَهُپس نيست مر او رامِنْ مُكْرِمٍهيچ گرامىكننده و نوازنده و عزيزسازنده به سعادت يا بهدايت يا توفيق يا وصول به بهشتإِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُبه درستى كه بكند خداى تعالى آنچه خواهد از اهانت و اكرام آوردهاند كه .
اهل كتاب با زمره اصحاب در مقام مخاصمت آمده گفتند پيغمبر ما مقدّم و دين ما مقدّم است و ما به حقيقت سزاوارتريم از شما مؤمنان جواب دادند كه ما پيغمبر خود و پيغمبر شما را تصديق مىكنيم و بكتاب خود و بكتاب شما ايمان داريم و شما بهآنكه پيغمبر و كتاب ما را مىشناسيد از روى حسد بدان نمىگرويد پس حق در طرف ما باشد نه در جانب شما حق سبحانه ، آيت فرستاد .