19 / 72
باز برهانيم متقيان را و بگذرانيم ظالمان را از آنجا به زانو در افتاده ( 72 )
19 / 73
و چون خوانده شود بر ايشان آيات ما واضح آمده گويند كافران مسلمانان را كدام يك ازين دو گروه بهتر است در مرتبه و نيكوترست از روى مجلس ( 73 )
19 / 74
و بسيار هلاك كرديم پيش از ايشان طبقه مردمان را كه بهتر بودند باعتبار رخت خانه و از روى نمودارى ( 74 )
19 / 75
بگو هر كه باشد در گمراهى افزون مىدهد او را خدا افزون دادنى تا وقتى كه ببينند آنچه ترسانيده شدند يا عقوبت را و يا قيامت را پس خواهند دانست كدام يك بدترست در مرتبه و ناتوانتر است باعتبار لشكر ( 75 )
شرح
ثُمَّ نُنَجِّيپس نجات دهيمالَّذِينَ اتَّقَوْاآنان را كه پرهيز كردند از شرك يعنى بيرون آريم از دوزخوَ نَذَرُ الظَّالِمِينَو بگذاريم ستمكاران رافِيهادر آتشجِثِيًّابزانودرآمدگانوَ إِذا تُتْلىو چون خوانده شودعَلَيْهِمْبر مشركانآياتُناآيتهاى مابَيِّناتٍهويدا و روشن معنى آن يا دلائل قدرت يا اعجازشقالَ الَّذِينَ كَفَرُواگويند آنان كه نگرويدند از صناديد قريشلِلَّذِينَ آمَنُواآنان را كه گرويدند از فقراء يعنى توانگران درويشان را گويندأَيُّ الْفَرِيقَيْنِكدام ازين دو گروه مؤمن يا كافرخَيْرٌبهتراندمَقاماًاز جهت مكان و موضع يعنى ما را منازل بهتر است و همه اسباب معيشت درو آماده و شما را نه گوشه است معين و نه توشه مهيّا و به حقيقت مراد از خيريت مقام حسن حال وسعت معيشت است ملخص كلام آنكه مشركان مؤمنان را مىگفتند از ما دو 2 گروه كدام خوشحالتراندوَ أَحْسَنُ نَدِيًّاو نيكوتر از جهت مجلس يعنى آراستهتر چه در مجمع ما همه صناديد و اشراف عرباند و در مجلس شما موالى و ضعفا پس حق سبحانه بناى افتخار و مباهات ايشان را در هم شكسته فرمود كهوَ كَمْ أَهْلَكْناو چندين هلاك كردهايمقَبْلَهُمْپيش از مشركان عربمِنْ قَرْنٍاز گروهى كه مجتمع بودند در زمان واحد و بحسب واقع بودندهُمْايشان از كفار عربأَحْسَنُ أَثاثاًنيكوتر از جهت امتعه بيت كه آرايش منازل بدان باشدوَ رِءْياًو نيكوتر از ايشان در هيئات و منظر نه آن مال هلاكت را از ايشان دفع كرد و نه آن جمال عذاب از ايشان بازداشت بيتبر مال و جمال خويشتن تكيه مكن * كآن را به شبى برند و اين را به تبىقُلْبگو اى محمد ص مر ايشان را كه بمال و جمال مفتخر و مستظهراند كه غره مشويد زيرا كهمَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِهر كه هست در گمراهى و دورى از راه حقفَلْيَمْدُدْپس بايد كه مدد كند خبر است در صورت امر يعنى مدد مىكندلَهُ الرَّحْمنُمر او را خداى و باز مىكشد عمر او رامَدًّابازكشيدنى يعنى او را مهلت مىدهد و نعمت پىدرپى به دو مىرساندحَتَّى إِذا رَأَوْاتا وقتى كه ببينندما يُوعَدُونَآنچه بيم كرده شدند بدانإِمَّا الْعَذابَيا عذابى در دنيا بقتل و اسروَ إِمَّا السَّاعَةَو يا در روز قيامت بمشاهده انواع خزى و نكالفَسَيَعْلَمُونَپس زود باشد كه بدانندمَنْ هُوَ شَرٌّآن را كه بدترست از ان دو گروهمَكاناًاز جهت مكان چه جاى مؤمنان درجات جنان باشد و مأواى ايشان دركات نيرانوَ أَضْعَفُو بدانند آن را كه ضعيفتر استجُنْداًاز جهت سپاه يعنى دوستان و مددگاران چه اهل ايمان را از خداى و ملائكه و انبياء ع يارى و مددگارى رسد و مشركان را مطلقا يار و هوادار نباشد و ما للظالمين من انصار .