16 / 34
پس رسيد به ايشان جزا گناهان از اعمال ايشان و فرودآمد به ايشان آنچه به آن استهزا مىكردند ( 34 )
16 / 35
و گفتند مشركان اگر خواستى خدا نمىپرستيديم بجز وى هيچچيزى را نه ما و نه پدران ما و حرام نمىدانستيم به غير فرمان وى هيچچيزى را همچنين كردند آنان كه پيش از ايشان بودند پس نيست بر پيغامبران بجز خبر رسانيدن آشكارا ( 35 )
16 / 36
و هر آئينه فرستاديم در هر گروهى پيغامبرى را كه عبادت خدا كنيد و احتراز كنيد از بتان پس از ايشان كسى بود كه راه نمودش خدا و از ايشان كسى بود كه ثابت شد بر وى گمراهى پس سير كنيد در زمين پس بنگريد چگونه شد آخر كار دروغ دارندگان ( 36 )
شرح
فَأَصابَهُمْپس رسيد ايشان را به حكم عدلسَيِّئاتُ ما عَمِلُواجزاى آن بديها كه كردندوَ حاقَ بِهِمْو فرود آمد بديشان يعنى فروگرفت ايشان راما كانُوا بِهِآنچه بودند كه به آنيَسْتَهْزِؤُنَاستهزا مىكردند يعنى عذاب موعودوَ قالَ الَّذِينَ أَشْرَكُواو گفتند آنان كه شرك آوردندلَوْ شاءَ اللَّهُاگر خواستى خداىما عَبَدْنا مِنْ دُونِهِنمىپرستيديم بجز خداىمِنْ شَيْءٍهيچ چيزى رانَحْنُ وَ لا آباؤُناو نه پدران ماوَ لا حَرَّمْناو حرام نمىكرديممِنْ دُونِهِبىحكم خداىمِنْ شَيْءٍهيچ چيزى را از بحيره و سائبه و غير آن مشركان اين سخن را از روى استهزا مىگفتند نه بخلوص عقيدت و صفاى طويّت حسين بن الفضل رح گفته كه اگر كفّار اين سخن را از روى تعظيم و اجلال معرفت الهى گفتندى حق سبحانه ايشان را بدان عيب نكردىكَذلِكَمانند كردار اهل مكهفَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْكردند آنان كه پيش از ايشان بودند از شرك و تكذيب و تحريم حلال و تحليل حرامفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِپس آيا هست بر فرستادگان يعنى نيست بر ايشانإِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُمگر رسانيدنى پيدا يا پيداكننده مر طريق حق راوَ لَقَدْ بَعَثْناو هر آئينه ما فرستاديمفِي كُلِّ أُمَّةٍدر ميان هر امّتى و گروهىرَسُولًاپيغمبرى چنانچه ترا بدين امت فرستاديم و فرموديم همه را تا بقوم خود گويندأَنِ اعْبُدُوا اللَّهَآنكه بپرستيد خداى راوَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَو پرهيز كنيد يا يكسو رويد از پرستيدن طاغوت و آن چيزى است كه بدون خداى پرستندفَمِنْهُمْپس ازين امممَنْ هَدَى اللَّهُكسى بود كه راه نمود خداى او را و توفيق ايمان دادوَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْو از ايشان كسى بود كه واجب شدعَلَيْهِ الضَّلالَةُبرو گمراهى بسبب خذلان الهىفَسِيرُواپس برويد اى مشركان و سير كنيدفِي الْأَرْضِدر زمينفَانْظُرُوا كَيْفَ كانَپس بنگريد كه چگونه بودعاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَمنتهاى كار تكذيبكنندگان يعنى بر ديار عاد و ثمود بگذريد و به نظر فكرت و عبرت در ان بنگريد تا بر شما واضح گردد كه هر كه آن كند كه ايشان كردند چنان هلاك شود كه ايشان شدند .