16 / 18
و اگر بشماريد نعمت خدا را احاطه نكنيد آن را هر آئينه خدا آمرزنده مهربان است ( 18 )
16 / 19
و خدا مىداند آنچه پنهان مىداريد و آنچه آشكارا مىكنيد ( 19 )
16 / 20
و آنان كه مىپرستند كافران ايشان را بجز خدا نمىآفرينند چيزى را و خودشان آفريده مىشوند ( 20 )
16 / 21
مردگانند نه زندگان و نمىدانند كى برانگيخته خواهند شد ( 21 )
16 / 22
معبود شما خدا يگانه است پس آنان كه معتقد نمىشوند به آخرت دل ايشان ناشناس است و ايشان سركشند ( 22 )
16 / 23
بىشبه است خدا مىداند آنچه پنهان مىدارند و آنچه آشكارا مىكنند هر آئينه او دوست ندارد سركشان را ( 23 )
شرح
وَ إِنْ تَعُدُّواو اگر خواهيد كه بشماريدنِعْمَةَ اللَّهِنعمتهاى خداى را كه بشما ارزانى داشتهلا تُحْصُوهانتوانيد شمردن آن را و چون از شمار نعمت عاجزيد پس چگونه بشكر آن قيام توانيد نمودإِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌبه درستى كه خداى هرآئينه آمرزنده است كه اگر در اداى شكر تقصير كنيد درمىگذراندرَحِيمٌمهربان است كه به تقصير شكرگزارى نعمت از شما بازنمىداردوَ اللَّهُ يَعْلَمُو خداى مىداندما تُسِرُّونَآنچه پنهان داريد از عقايدوَ ما تُعْلِنُونَو آنچه آشكارا كنيد از اعمالوَ الَّذِينَ يَدْعُونَو از آلهه باطله آنان كه به الوهيت مىخوانند آنها را كفار مكه و مىپرستندمِنْ دُونِ اللَّهِبجز خداىلا يَخْلُقُونَ شَيْئاًنمىآفرينند چيزى را يعنى نمىتوانند آفريد و چگونه آفرينندوَ هُمْ يُخْلَقُونَو حال آنكه ايشان آفريده شدهاند و هر كه مخلوق باشد محتاج بود در وجود خود به ديگرى و محتاج ممكن باشد و خالق واجب الوجود پس ايشان شركت حق را نمىشايندأَمْواتٌو ايشان با وجود مخلوقيت مردگانندغَيْرُ أَحْياءٍنه زندگان يعنى بسان جمادات نمىشنوند و نمىبينندوَ ما يَشْعُرُونَو نمىدانندأَيَّانَ يُبْعَثُونَكه كى برانگيخته خواهند شد ايشان يا عبدهء ايشان پس چون وقت بعث خود و غير خود را ندانند چگونه جزا توانند داد پرستندگان خود را و معبود بايد كه بحشر بندگان خود دانا بود و بر ايصال جزا بديشان توانا دمياطى آورده كه روز قيامت بتان را برانگيزند ذوات ارواح تا از عبدهء خود تبرّا كنندإِلهُكُمْخداى شماإِلهٌ واحِدٌخداى يگانه و يكتا استفَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَپس آن كسانى كه نمىگروندبِالْآخِرَةِبسراى ديگر يعنى تصديق بعث نمىكنندقُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌدلهاى ايشان ناشناسنده است و راستى را ناپذيرندهوَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَو ايشان سركشانند از متابعت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم يا گردنكشى مىكنند از قبول ايمانلا جَرَمَهرآئينه راست و درست استأَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُكه آن خداى مىداندما يُسِرُّونَآن چه پنهان مىسازند از مكر و حيله برسول خداىوَ ما يُعْلِنُونَو آنچه آشكارا مىكنند از حرب و مخاصمت با وىإِنَّهُبه درستى كه خداى تعالىلا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَدوست نمىدارد متكبران را كه از توحيد خداى و تصديق پيغمبر ص سركشى كنند .